İzmir miras davaları iki mahkeme arasında bölünür. Mirasçılık belgesi, mirasın reddi, terekenin korunması ve ortaklığın giderilmesi sulh hukuk mahkemesine gider. Tenkis, muris muvazaası, tapu iptali ve mahkemece verilmiş mirasçılık belgesinin iptali asliye hukuk mahkemesinde görülür.
İçindekiler
Yer bakımından çoğu davada ölen kişinin son yerleşim yeri, taşınmazın aynına ilişkin davalarda ise taşınmazın bulunduğu yer esas alınır. Bu yazı bir dağıtım tablosu gibi kurulmuştur. Her talep için görevli mahkemeyi, yetkili yeri ve dosyaya konacak temel belgeyi gösterir, ayrıntıyı ise konuyu tek başına anlatan yazıya bırakır.
Miras Uyuşmazlığı Çekişmesiz Yargı İşi mi, Dava mı?
Mirasla ilgili her başvuru dava değildir. Kanun, ilgililer arasında uyuşmazlık bulunmayan ya da hakimin kendiliğinden harekete geçtiği işleri çekişmesiz yargı olarak ayırır ve bunların bir kısmını miras hukukuna ayrılmış bir listede sayar.
Bu listede mirasçılık belgesi verilmesi, mirasın reddi beyanının tespiti ve tescili, tereke mallarının korunması için önlem alınması, terekenin resmi defterinin tutulması ve el yazılı vasiyetnamenin sulh hakimince saklanması yer alır. Çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkeme, aksine bir düzenleme yoksa sulh hukuk mahkemesidir.[1] Böyle bir başvuruda karşı taraf gösterilmez, mahkeme dosyayı kendisi araştırır.
Mirasçılardan biri diğerine karşı bir hak ileri sürüyorsa iş artık davadır. Bir paydaşın satış istemesi, bir kardeşin tapudaki devrin gerçek olmadığını söylemesi ya da saklı payı zedelenen mirasçının vasiyetnameye karşı çıkması bu türdendir. Davanın hangi mahkemede görüleceği ise bir sonraki iki başlıktaki kurala göre belirlenir.
Sulh Hukuk Mahkemesinin Baktığı Miras İşleri
Sulh hukuk mahkemesinin miras dosyalarındaki payı geniştir. Çekişmesiz işlerin tamamına ek olarak, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.4/1-b bu mahkemeye değer ya da tutara bakılmaksızın “Taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davaları” da verir.
- Mirasçılık belgesi noterden alınamadığı hallerde sulh hukuk mahkemesinden istenir. Noter yolu ile mahkeme yolunun farkı veraset ilamı nasıl alınır yazısında anlatılır.
- Mirasın reddi için mirasçının sözlü ya da yazılı beyanı sulh mahkemesine verilir ve tutanakla tespit edilir. Süre, beyanın biçimi ve hükmen ret konusu reddi miras yazısındadır.
- Terekenin korunması için mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hakimi, istem üzerine ya da kendiliğinden önlem alır. Terekenin yazımı ve mühürlenmesi bu önlemlerdendir (TMK m.589).
- Paylaşım bakımından mirasçılardan her biri terekedeki malların aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasını sulh mahkemesinden isteyebilir (TMK m.642). Taraf teşkili, aynen taksim ve satış aşamaları ortaklığın giderilmesi davası yazısının konusudur.
Bu işlerin ortak noktası belirgindir. Mahkeme ya bir durumu belgeler ya da mirasçılar arasındaki ortak mülkiyeti sona erdirir. Mülkiyetin kime ait olduğu tartışması ise başka bir mahkemenin önüne gider.
Asliye Hukuk Mahkemesinde Görülen Miras Davaları
Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2/1 genel kurala göre “Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir.” Aradaki m.3 ölüm ve bedensel zarardan doğan tazminat davalarındaki göreve ilişkindi ve Anayasa Mahkemesinin 16.02.2012 tarihli kararıyla iptal edilmiştir, miras davalarıyla bağlantısı yoktur. Miras davalarında görev, m.2’deki genel kural ile m.4’teki sulh hukuk listesi arasında belirlenir.
Saklı payı zedelenen mirasçının açtığı dava asliye hukuk mahkemesinde görülür. Hangi kazandırmaların tenkise tabi olduğu ve hesabın nasıl yapıldığı tenkis davası yazısında ayrıca işlenir.
Mirasbırakanın sağlığında taşınmazını görünüşte satış gösterip gerçekte bağışladığı iddiası da asliye hukukta incelenir. Bu iddianın ispatı ve tenkisle farkı muris muvazaası nedeniyle tapu iptali yazısındadır. Vekaletin kötüye kullanılması ya da ehliyetsizlik gibi sebeplere dayanan genel yol ise tapu iptali ve tescil davası başlığında anlatılır.
Mirasçılık belgesinin iptali ve yeni belge verilmesi istemi de çekişmeli bir davadır. Aşağıdaki yetki başlığında anılan 2025 ve 2026 tarihli iki Yargıtay kararında uyuşmazlık iki asliye hukuk mahkemesi arasındaydı. Bir mirasçının terekedeki taşınmazı tek başına kullanması halinde istenen kullanım bedeli için ecrimisil yazısına bakılabilir.
Miras Davalarında Yetki: Son Yerleşim Yeri mi, Taşınmazın Yeri mi?
Yetki kurallarının çoğu kesindir, yani taraflar anlaşarak başka bir yer seçemez. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.11/1, terekenin paylaşılması, paylaşma sözleşmesinin geçersizliği, ölüme bağlı tasarrufların iptali ve tenkisi ile miras sebebiyle istihkak davalarında “ölen kimsenin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir”. Aynı kural, terekenin kesin paylaşımına kadar mirasçılara karşı açılacak bütün davalar için de geçerlidir.
Taşınmaz söz konusu olduğunda m.12/1 devreye girer. Ayni hakka ilişkin ya da ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalarda “taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir”. Tapu iptali ve tescil istemi bu kapsamdadır.
Terekedeki taşınmazlar için ortaklığın giderilmesinde de taşınmazın yeri esas alınır, terekenin bütün olarak paylaşılması isteniyorsa m.11 ayrıca gözetilir.
Mirasçılık belgesinde kural daha esnektir. Çekişmesiz yargı işleri için talepte bulunanın ya da ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir (HMK m.384). Belgenin iptali davasında ise m.11/3 mirasçıların her birinin oturduğu yer mahkemesini de yetkili kılar.
Yargıtay, mirasbırakanın son yerleşim yeri İstanbul olan ve dava İzmir’de açılan bir dosyada bu esnekliği açıkça yazdı.
“bir davada birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir.”
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2025/12493, K.2026/3493, 02.03.2026 (yargı yeri belirlenmesi, oybirliği)
Daire, kesin yetki bulunmadığını ve davalının süresinde yetki itirazında bulunmadığını belirterek davanın İzmir’deki asliye hukuk mahkemesinde sonuçlandırılmasına karar verdi.[2] Aynı Daire, murisin son yerleşim yeri Çiğli olan bir dosyada da aynı gerekçeyle davanın ilk açıldığı İstanbul’daki mahkemede görülmesine hükmetti.[3]
ÖnemliEsnek yetki yalnız mirasçılık belgesinin verilmesi ve iptali için geçerlidir. Tenkis, paylaşma ve miras sebebiyle istihkak davalarında son yerleşim yeri, tapu iptalinde taşınmazın yeri kesin yetkilidir ve mahkeme bunu kendiliğinden gözetir.
Dava Türüne Göre Görevli Mahkeme ve Temel Belge
Aşağıdaki tablo, İzmir miras davalarında en sık karşılaşılan talepleri tek bakışta eşleştirir. “Temel belge” sütunu dilekçeye eklenecek bütün evrakı değil, dosyanın açılması için ilk istenen kaydı gösterir.
| Talep | Görevli Mahkeme | Yetkili Yer | Temel Belge |
|---|---|---|---|
| Mirasçılık belgesi | Sulh hukuk (ya da noter) | Başvuranın ya da bir ilgilinin oturduğu yer | Nüfus kaydı, varsa vasiyetname |
| Mirasın reddi | Sulh hukuk | Beyan sulh mahkemesine, kayıt mirasın açıldığı yerde | Ölüm kaydı, ret beyanı |
| Ortaklığın giderilmesi | Sulh hukuk | Taşınmazın bulunduğu yer | Mirasçılık belgesi, tapu kaydı, arabuluculuk tutanağı |
| Tenkis | Asliye hukuk | Ölenin son yerleşim yeri | Mirasçılık belgesi, vasiyetname ya da devir kaydı |
| Muris muvazaası, tapu iptali | Asliye hukuk | Taşınmazın bulunduğu yer | Mirasçılık belgesi, tapu ve satış akdi kaydı |
| Mirasçılık belgesinin iptali | Asliye hukuk (noter belgesine itirazda sulh hukuk) | Son yerleşim yeri ya da bir mirasçının yeri | İptali istenen belge, nüfus kaydı |
Tabloda görüldüğü gibi mirasçılık belgesi neredeyse her satırda tekrar eder. Mahkeme, mirasçıların kim olduğu ve paylarının ne olduğu belgelenmeden taraf teşkilini tamamlayamaz.
İzmir Adliyesinde Miras Dosyaları Hangi Binada Görülür?
İzmir Adliyesinin resmi sitesine göre sulh hukuk mahkemeleri, 09.09.2021 tarihinden bu yana İzmir Adliyesi Ek Hizmet Binasında hizmet veren mahkemeler arasındadır. Aynı binada aile, iş ve tüketici mahkemeleri ile arabuluculuk bürosu da sayılır.
Asliye hukuk mahkemeleri ise 01.09.2026 tarihinden itibaren İzmir Adliyesi Halkapınar Ek Hizmet Binasında görülür. Adliyenin duyurusunda asliye hukuk mahkemelerinin tamamının yeni binada hizmet vermeye başladığı belirtilir. İzmir miras davalarında bu ayrım nedeniyle aynı tereke için açılan ortaklığın giderilmesi ve tenkis dosyaları farklı binalarda yürüyebilir.
Siteye göre İzmir Adliyesine bağlı mülhakat adliyeleri Kemalpaşa, Menderes, Seferihisar ve Urla adliyeleridir.[4] Mirasbırakanın son yerleşim yeri ya da taşınmaz bu ilçelerden birindeyse dava o adliyenin yargı çevresindeki mahkemede açılır. Güncel bina bilgisi Halkapınar Ek Hizmet Binası sayfasından izlenebilir.
Terekeyi Belgelemek: Mirasçılık Belgesi, Nüfus Kaydı ve Tapu Sorgusu
Dosyanın ilk belgesi mirasçılık belgesidir. Türk Medeni Kanunu m.598’e göre bu belge, yasal mirasçı oldukları belirlenenlere “sulh mahkemesince veya noterlikçe” verilir. Noter, yargılama gerektiren hallerde, nüfus kayıtları yetersiz kaldığında ya da belgeyi bir yabancı istediğinde belge veremez (Noterlik Kanunu m.71/B).[5]
Noterin verdiği belgeye karşı, menfaati ihlal edilen kişi sulh hukuk mahkemesine itiraz edebilir (m.71/C). Vasiyetnameyle atanan mirasçıya ise sulh mahkemesi, tasarrufa bildirimden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmemişse ayrı bir belge verir. Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir.[6]
Terekedeki taşınmazları görmek için e-Devlet Kapısında Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün “Tapu Bilgileri Sorgulama (Mirasçısı Olduğunuz Kişi Adına)” hizmeti bulunur. Hizmete e-Devlet kimlik doğrulamasıyla girilir. Dosya hazırlığında genellikle aşağıdaki kayıtlar bir araya getirilir.
- Mirasçılık belgesi ya da veraset ilamı.
- Mirasbırakanın ve mirasçıların nüfus kayıt örneği.
- Taşınmazların tapu kaydı ve gerekiyorsa satış ya da bağış akdinin örneği.
- Varsa vasiyetname ya da miras sözleşmesi.
- Ortaklığın giderilmesi için arabuluculuk son tutanağı.
Mirasbırakan evliyse mal rejimi de onun ölümüyle sona erer (TMK m.225). Sağ kalan eşin mal rejiminden doğan hakkı, mirastaki payından ayrı bir konudur ve kavramlar mal paylaşımı davası yazısında anlatılır. Başvurudan önce elde bulunması yararlı belgelerin genel listesi Avukata Danış sayfasında da yer alır.
Arabuluculuk Hangi Miras Uyuşmazlığında Zorunludur?
Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B, “Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklar” için dava açılmadan önce arabulucuya başvurmayı dava şartı yapar. Hüküm 7445 sayılı Kanunla eklenmiştir.[7] İzmir Adliyesinde arabuluculuk bürosu, sulh hukuk mahkemeleriyle aynı ek hizmet binasında gösterilir.
Taşınmazla ilgili bir anlaşma belgesi imzalanırsa icra edilebilirlik şerhi taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır. Mahkeme bu incelemede anlaşmanın taşınmazla ilgili kanuni sınırlamalara uyup uymadığına da bakar.
UyarıTenkis, muris muvazaası, tapu iptali ve mirasçılık belgesinin iptali m.18/B’de sayılmaz. Bu davalar doğrudan mahkemede açılır. Mirasçılık belgesi ve mirasın reddi gibi çekişmesiz işlerde de arabuluculuk aşaması yoktur.
Mirasın Reddi ve Tenkiste Kanuni Süreler
İzmir miras davalarında da süreler bütün ülkedeki gibi kanundan gelir ve kaçırılırsa hak düşer. Yasal mirasçı için mirası ret süresi üç aydır ve kural olarak mirasbırakanın ölümünün öğrenildiği tarihten başlar (TMK m.606). Ret beyanı süresinde yapılmışsa mirasın açıldığı yerin sulh mahkemesince özel kütüğe yazılır (TMK m.609).
Tenkis davası açma hakkı, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden başlayarak bir yıl ve her halde on yıl geçmekle düşer (TMK m.571). On yıllık süre vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından işler. Tenkis iddiası def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Mirasın reddi | Üç ay | TMK m.606 |
| Atanmış mirasçı belgesine itiraz | Bildirimden itibaren bir ay | TMK m.598/2 |
| Tenkis davası | Bir yıl, her halde on yıl | TMK m.571 |
| Mirasçılık belgesinin geçersizliği | Her zaman | TMK m.598/3 |
NotBu yazıda harç ve gider avansı tutarı verilmemiştir. Tutarlar her yıl güncellenir. Güncel harç 492 sayılı Harçlar Kanunu tarifesinden, gider avansı ise yürürlükteki Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinden görülür.
İzmir Miras Davaları Hakkında Sık Sorulan Sorular
Mirasçılık belgesini İzmir'de oturan mirasçı İzmir'den alabilir mi?
Alabilir. Sulh hukuk mahkemesinden istenen belgede başvuranın ya da ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir. Nüfus kayıtları yeterliyse belge noterden de alınabilir.
Ölen kişi İzmir'de yaşıyordu, tapu başka şehirde; dava nerede açılır?
Tapu iptali ve ortaklığın giderilmesinde taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Tenkis ve terekenin bütün olarak paylaşılması ise ölenin son yerleşim yerinde, yani İzmir’de görülür.
Ortaklığın giderilmesi davası asliye hukukta açılırsa ne olur?
Görev kuralları kamu düzenindendir ve mahkeme görevsizlik kararı verir. Dosyanın sulh hukuk mahkemesine gönderilmesi için kanundaki iki haftalık sürede başvurulmazsa dava açılmamış sayılır.
Tenkis davası için arabulucuya gitmek gerekir mi?
Gerekmez. Dava şartı arabuluculuk yalnız paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi gibi kanunda sayılan uyuşmazlıklar için öngörülmüştür.
İzmir'de sulh hukuk ve asliye hukuk mahkemeleri aynı binada mı?
Hayır. İzmir Adliyesinin sitesine göre sulh hukuk mahkemeleri Ek Hizmet Binasında, asliye hukuk mahkemeleri 01.09.2026’dan bu yana Halkapınar Ek Hizmet Binasında hizmet verir.
Mirası reddetmek için dava açmak gerekir mi?
Gerekmez. Ret, sulh mahkemesine verilen sözlü ya da yazılı beyanla yapılır ve hakim bunu tutanakla tespit eder. Süre kural olarak ölümün öğrenilmesinden itibaren üç aydır.
Kaynaklar
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2, m.4, m.11, m.12, m.382, m.383 ve m.384 (mevzuat.gov.tr metni, erişim 19.10.2026). ↩
- Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2025/12493, K.2026/3493, 02.03.2026, yargı yeri belirlenmesi, oybirliği. ↩
- Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2024/10756, K.2025/2750, 03.03.2025, yargı yeri belirlenmesi, oybirliği. ↩
- İzmir Adliyesi resmi internet sitesi, İzmir Adliyesi Ek Hizmet Binası, Halkapınar Ek Hizmet Binası ve Mülhakatlarımız sayfaları (erişim 19.10.2026). ↩
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.71/A, m.71/B ve m.71/C (mevzuat.gov.tr metni, erişim 19.10.2026). ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.589, m.598, m.606, m.609, m.642 ve m.225 (mevzuat.gov.tr metni, erişim 19.10.2026). ↩
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B (7445 sayılı Kanun m.37 ile eklendi; mevzuat.gov.tr metni, erişim 19.10.2026). ↩