Mirasçılık belgesi, halk arasındaki adıyla veraset ilamı, ölen kişinin yasal mirasçılarını ve her birinin payını gösteren resmi belgedir. Nüfus kayıtları yeterliyse belge noterden kısa sürede alınır, kayıtlar yetmiyorsa ya da yargılama gerekiyorsa sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Hangi yolun seçileceği, vasiyetname bulunup bulunmadığına ve aile kayıtlarının durumuna bağlıdır.
İçindekiler
Belgenin dayanağı Türk Medeni Kanunu m.598 hükmüdür. Buna göre başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir.[1] Noterlerin bu yetkisi 2011 yılındaki değişiklikle gelmiştir, öncesinde belge yalnız mahkemeden alınabiliyordu.
Mirasçılık Belgesi Ne İşe Yarar?
Belge, kimin mirasçı olduğunu ve terekede kime ne kadar pay düştüğünü resmi olarak ortaya koyar. Tapuda miras yoluyla intikal, ölen kişinin hesaplarına ilişkin işlemler ve diğer kurumlardaki başvurular için mirasçı sıfatı bu belgeyle gösterilir. Paydaşlar anlaşamayıp ortaklığın giderilmesi davası açıldığında da mirasçıların kim olduğu bu belgeyle belirlenir.
Yargıtay belgenin hukuki niteliğini şu cümleyle açıklar:
“Mirasçılık belgesi, aksi ispat edilinceye kadar, adına düzenlenmiş bulunan kişi ve kişilerin mirasçılığı lehine bir karine oluşturur.”
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E.2023/3962, K.2024/3900, 18.09.2024 (onama, oybirliği)
Belgedeki paylar kanundaki zümre sistemine göre hesaplanır. Birinci derece mirasçılar altsoydur, altsoy yoksa ana ve baba ile onların altsoyu mirasçı olur. Sağ kalan eş, altsoyla birlikte mirasın dörtte birini, ana ve baba zümresiyle birlikte yarısını, büyük ana ve büyük baba zümresiyle birlikte dörtte üçünü alır, bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır (TMK m.495-499).
Karine niteliği, belgenin değişmez bir hüküm olmadığı anlamına gelir. Belgede adı geçmeyen bir mirasçı ya da payı eksik gösterilen kişi, sonradan iptal yoluna gidebilir.
Veraset İlamı Nereden Alınır? Noter ve Sulh Hukuk Mahkemesi Farkı
Mirasçıların önünde iki kapı vardır. Nüfus kayıtları açık ve vasiyetname yoksa noter yolu hızlıdır, kayıtlarda boşluk ya da çekişme varsa mahkeme yolu kaçınılmaz olur.
| Konu | Noter | Sulh hukuk mahkemesi |
|---|---|---|
| Dayanak | TMK m.598, Noterlik Kanunu m.71/A | TMK m.598, HMK m.382 |
| Belgenin hazırlanması | Nüfus kayıtlarından, sistem üzerinden | Yargılama sonunda verilen kararla |
| Vasiyetname varsa | Belge verilmez | Başvuru mahkemeye yapılır |
| Yabancı başvurucu | Belge verilmez | Başvuru mahkemeye yapılır |
| Belgeye karşı yol | Sulh hukuk mahkemesine itiraz | Belgenin iptali davası |
Mahkeme yolunda iş, çekişmesiz yargı işi olarak görülür. Görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir ve talepte bulunanın ya da ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir.[2]
Noterden Mirasçılık Belgesi Nasıl Alınır?
Türkiye Noterler Birliği’nin mirasçılık belgesi bilgilendirme sayfasında başvuru için istenenler sayılmıştır. İşlem şu sırayla yürür:
- Mirasçı, T.C. kimlik numarası yazılı kimlik belgesiyle notere gider.
- Vekil aracılığıyla başvuruluyorsa vekaletname ya da mahkeme kararı sunulur.
- Mirasbırakanın T.C. kimlik numarası verilir, bilinmiyorsa noterlik bu bilgiyi tespit eder.
- Noterlikte verilen başvuru formu doldurulup imzalanır.
- Belge nüfus kayıtlarından sistem tarafından hazırlanır ve noter tarafından kontrol edilir.
Birliğin açıklamasına göre belge sistem üzerinden yaklaşık üç dakikada hazırlanır. Nüfus kayıtlarında eksiklik çıkarsa noter başvurucuyu nüfus müdürlüğüne yönlendirir, kayıt düzeltildikten sonra yeniden başvurulabilir.
Başvuruyu mirasçılardan biri yapabilir, düzenlenen belge bütün yasal mirasçıları ve paylarını birlikte gösterir.
Noter Hangi Durumlarda Mirasçılık Belgesi Veremez?
Noterlik Kanunu üç genel sınır koyar. Belge verilmesi yargılamayı gerektiriyorsa, nüfus kayıtları yeterli değilse ya da belge yabancılar tarafından isteniyorsa noter belge düzenleyemez.[3] Noterler Birliği bu sınırları somut hallere çevirmiştir:
- Mirasbırakanın vasiyetnamesi bulunuyorsa
- Soybağı tespit edilemiyorsa ya da soybağı olduğu halde talep eden yasal mirasçı değilse
- Mirasbırakan 04.04.1926 tarihinden önce ölmüşse
- Mirasbırakan 23.11.1990 tarihinden önce ölmüş ve eşi sağsa
- Mirasbırakan ya da mirasçılardan biri, başka bir mirasçıyla aynı gün ölmüşse
- Mirasbırakan ya da mirasçılardan biri gaipse ya da evlatlıksa
- Vatandaşlıktan çıkarma ya da birden çok vatandaşlık söz konusuysa
Bu hallerden biri çıkarsa noter ret belgesi verir ve başvurucuyu sulh hukuk mahkemesine yönlendirir. Boşanma davası sürerken eşlerden biri ölmüşse de tablo değişebilir, çünkü ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam eder ve diğer eşin kusuru ispatlanırsa sağ kalan eş yasal mirasçı olamaz (TMK m.181/2). Boşanma yargılamasının işleyişi için İzmir’de boşanma davası yazısına bakılabilir.
UyarıNoterin verdiği ret belgesi, mirasçılığın reddedildiği anlamına gelmez. Yalnız o başvuruda noterin belge düzenleyemeyeceğini gösterir, belge bu durumda mahkemeden istenir.
Sulh Hukuk Mahkemesinden Veraset İlamı Nasıl Alınır?
Mahkeme yolunda başvuru bir dilekçeyle yapılır. Bu işlerde basit yargılama usulü uygulanır ve hakim olayı kendiliğinden araştırır.
Yargıtay’a göre başvurucu, mirasbırakanın öldüğünü ve kendisinin soybağı, evlilik ya da evlat edinme nedeniyle mirasçı olduğunu kanıtlamakla yükümlüdür. Nüfus kayıtlarını getirtip diğer mirasçıları ve payları belirlemek ise hakimin görevidir.[4] Nüfus kaydı yoksa ya da yanlışsa gerçek durum her türlü delille ispat edilebilir (TMK m.30).
Çekişmesiz yargı kararları kural olarak maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz. Hukuki yararı bulunan ilgililer, kararı öğrendikleri tarihten başlayarak iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilir (HMK m.387, m.388).
Dilekçede mirasbırakanın kimlik bilgileri, ölüm tarihi, son yerleşim yeri ve bilinen mirasçılar yazılır, vasiyetname varsa dilekçeye eklenir. Benzer başvurularda kullanılan dilekçe yapıları için dilekçe örnekleri sayfası fikir verir.
Vasiyetname ile atanmış mirasçılar için ayrı bir kural uygulanır. Tasarrufa, mirasçılara veya diğer vasiyet alacaklılarına bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmezse sulh mahkemesi, lehine tasarrufta bulunulan kişiye atanmış mirasçı ya da vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge verir (TMK m.598/2).
İzmir Adliyesi’nin resmi sitesindeki ek hizmet binası sayfasında sulh hukuk mahkemeleri, aile, iş ve tüketici mahkemeleriyle birlikte sayılır. Kemalpaşa, Menderes, Seferihisar ve Urla’da ise ayrı mülhakat adliyeler bulunur, bu nedenle başvurulacak mahkeme oturulan ilçeye göre değişebilir.
Mirasçılık Belgesi Ücreti Ne Kadar?
Noterde ödenen tutarın başlıca kalemleri harç, noter ücreti ve yazı ücretidir. Harçlar Kanunu’nun noter harçlarına ilişkin tarifesinde mirasçılık belgesi için maktu harç 2026 yılında 1.526,20 TL’dir.[5] Noter ücreti bu harcın yüzde otuzu oranında alınır ve bir işlemde 58,82 TL’den az olamaz, yazı ücreti ise her sayfa için 80,68 TL’dir.[6]
NotTutarlar 2026 yılı içindir. Harç 492 sayılı Harçlar Kanunu (2) sayılı tarifesine (Resmi Gazete 31.12.2025), noter ve yazı ücreti 2026 Yılı Noterlik Ücret Tarifesi’ne (Resmi Gazete 30.12.2025) göredir. Her yıl güncellenir, toplam tutar belgenin sayfa sayısına göre noterlikte hesaplanır.
Sulh hukuk mahkemesine başvuruda ise harç ve tebligat, tanık gibi masraflar için gider avansı yatırılır. Bu kalemler de her yıl yeniden belirlenir, güncel tutar başvuru sırasında adliyede hesaplanır.
Mirasçılık Belgesi İnternet Üzerinden Alınabilir mi?
e-Devlet Kapısı’nda bu konuda yer alan hizmet bir başvuru değil, sorgulama hizmetidir. Adalet Bakanlığı’nın Veraset İlamı Sorgulama hizmeti, e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza, kimlik kartı ya da internet bankacılığıyla giriş yapıldıktan sonra kullanılabilir.
Noterler Birliği’ne göre 04.02.2022 tarihinden bu yana bu hizmet üzerinden noterlerdeki mirasçılık işlemlerine ilişkin bilgilere erişilebilmektedir. Belgeyi isteyen kurumun sorgulama çıktısını kabul edip etmediği ise o kurumdan öğrenilmelidir.
Mirasçılık Belgesine İtiraz ve İptal Davası Nasıl Açılır?
Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK m.598/3). Belge kesin hüküm oluşturmadığı için hatalı olduğu düşünülen bir belgenin iptali yıllar sonra da istenebilir.
Noterin verdiği belgeye karşı menfaati ihlal edilen kişi sulh hukuk mahkemesine itiraz eder. Yanlış mahkemeye başvurmak bu nedenle zaman kaybettirir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, noterlikçe verilen belgenin iptali için asliye hukuk mahkemesine başvurulan bir dosyada, Noterlik Kanunu m.71/C uyarınca sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle verilen görevsizlik kararını onamıştır.[7]
Mahkemece verilmiş bir belgenin iptali ise çekişmeli bir davadır. Bu davalarda mirasçıların her birinin oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir.[8] Belgede mirasçı olarak gösterilen herkes, ölmüşse onların mirasçıları davada taraf olmak zorundadır.
Önemliİptal davasında davacı, kendisinin mirasçı olduğunu ve eski belgede hiç gösterilmediğini ya da kendisine eksik pay verildiğini kanıtlamalıdır. Ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı ise bundan ayrıdır ve saklıdır (TMK m.598/4).
Mirasçılık Belgesi Alındıktan Sonra Reddi Miras ve Paylaşım
Belge kimlerin mirasçı olduğunu gösterir, terekenin borçlu olup olmadığına dair bir şey söylemez. Mirası istemeyen mirasçı, ölümü öğrendiği tarihten başlayarak üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine ret beyanında bulunur (TMK m.606, m.609). Sürenin başlangıcı ve sonuçları reddi miras yazısında ayrıca anlatılmıştır.
Ret düşünülüyorsa belgeyle tereke malları üzerinde olağan yönetimi aşan işlemler yapılmamalıdır. Ret süresi dolmadan tereke işlerine karışan ya da tereke mallarını kendine maleden mirasçı, mirası artık reddedemez (TMK m.610/2).
BilgiKanunun güncel metnine mevzuat.gov.tr üzerindeki Türk Medeni Kanunu sayfasından ulaşılabilir.
Mirasçılık Belgesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Veraset ilamı ile mirasçılık belgesi aynı belge mi?
Evet. Kanundaki adı mirasçılık belgesidir, veraset ilamı ise uygulamada ve günlük dilde kullanılan eski adıdır.
Mirasçılık belgesi için bütün mirasçıların notere gitmesi gerekir mi?
Hayır. Başvuruyu mirasçılardan biri yapabilir, düzenlenen belge bütün yasal mirasçıları ve paylarını gösterir.
Vasiyetname varsa veraset ilamı nereden alınır?
Vasiyetname bulunan durumlarda noter belge vermez. Başvuru sulh hukuk mahkemesine yapılır.
Mirasçılık belgesi e-Devlet'ten alınabilir mi?
e-Devlet’teki Veraset İlamı Sorgulama hizmeti bir sorgulama ekranıdır. Belge için notere ya da sulh hukuk mahkemesine başvurulur.
Noterde mirasçılık belgesi ücreti nelerden oluşur?
Başlıca kalemler harç, harcın yüzde otuzu oranındaki noter ücreti ve sayfa başına yazı ücretidir. 2026 yılı için harç 1.526,20 TL’dir, tutarlar her yıl güncellenir.
Hatalı mirasçılık belgesi için süre var mı?
Belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Noter belgesine itiraz sulh hukuk mahkemesine yapılır, mahkeme belgesi için iptal davası açılır.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.598 (noterlik yetkisi 31.03.2011 tarihli ve 6217 sayılı Kanunun 19. maddesiyle eklenmiştir). ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.382/2-c-6, m.383, m.384 ve m.385. ↩
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.71/A, m.71/B ve m.71/C. ↩
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E.2023/3962, K.2024/3900, 18.09.2024. ↩
- 492 sayılı Harçlar Kanunu, (2) sayılı tarife, Noter Harçları, II-Maktu harçlar, 11. bent (2026 tutarı 98 Seri No’lu Harçlar Kanunu Genel Tebliği ile belirlenmiştir, Resmi Gazete 31.12.2025, sayı 33124, 5. mükerrer). ↩
- 2026 Yılı Noterlik Ücret Tarifesi m.1, m.3 ve m.13 (Resmi Gazete 30.12.2025, sayı 33123, yürürlük 01.01.2026). ↩
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E.2024/808, K.2024/1554, 14.03.2024 (onama, oybirliği). ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.11/3. ↩