Reddi miras nasıl yapılır sorusunun cevabı Türk Medeni Kanunu m.609’da yer alır: mirasçı, sulh hukuk mahkemesine sözlü ya da yazılı bir beyan verir ve mirası kayıtsız şartsız geri çevirir. Bu beyan için süre üç aydır ve yasal mirasçılar için kural olarak ölümün öğrenildiği günden başlar. Süre kaçırılmışsa ve tereke ölüm anında açıkça borca batıksa, mahkemeden hükmen reddin tespiti istenebilir.
İçindekiler
Mirasçılar, mirası reddetmedikleri sürece mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olur (TMK m.599/2). Ret kararı bu sorumluluğu ortadan kaldırdığı için borçlu bir terekede belirleyici adımdır, ancak sıkı bir süreye ve şekle bağlıdır.
Reddi Miras Nedir ve Kimler Mirası Reddedebilir?
Yasal mirasçılar da ölüme bağlı tasarrufla atanmış mirasçılar da mirası reddedebilir.[1] Yasal mirasçı reddederse kanun onu mirasın açıldığı anda hayatta olmayan biri gibi kabul eder ve payını bu varsayıma göre dağıtır (TMK m.611). Böylece ret, reddedenin altsoyunu mirastan dışarıda bırakmaz, pay onlara iner.
Beyan bütün terekeyi kapsar. Kanun reddin kayıtsız ve şartsız olmasını aradığı için mirasçı, terekedeki bir taşınmazı alıp borçları geride bırakacak biçimde seçici bir ret yapamaz.
Mirasçı küçükse beyan yasal temsilci aracılığıyla verilir. Ana ve baba, velayetleri çerçevesinde çocuklarının yasal temsilcisidir (TMK m.342), ancak aynı işte temsilcinin menfaati ile küçüğün menfaati çatışıyorsa vesayet makamı temsil kayyımı atar (TMK m.426/2). Ana ve babanın çocukla birlikte mirasçı olduğu dosyalarda bu konu velayet kurallarıyla birlikte değerlendirilir.
Reddi Miras Süresi Ne Zaman Başlar?
Miras üç ay içinde reddedilebilir ve bu süre hak düşürücü niteliktedir. Sürenin başlangıcı mirasçının durumuna göre değişir:
| Mirasçının durumu | Üç aylık süre ne zaman başlar? | Madde |
|---|---|---|
| Yasal mirasçı | Mirasbırakanın ölümünü öğrendiği tarih | TMK m.606 |
| Mirasçı olduğunu sonradan öğrenen | Mirasçılığı öğrendiği tarih (ispat gerekir) | TMK m.606 |
| Vasiyetnameyle atanmış mirasçı | Tasarrufun kendisine resmen bildirildiği tarih | TMK m.606 |
| Tereke yazımı yapılmışsa | Yazımın bittiğinin sulh hakimince bildirildiği tarih | TMK m.607 |
| Ret sonucu mirasçı olan | Önceki mirasçıların reddini öğrendiği tarih | TMK m.608 |
Mirası reddetmeden ölen mirasçının ret hakkı kendi mirasçılarına geçer. Onlar için süre, mirasın kendi mirasbırakanlarına geçtiğini öğrendikleri tarihte başlar ve önceki mirasçıya tanınan süre dolmadan bitmez (TMK m.608).
UyarıÖlüm tarihi ile öğrenme tarihi farklıysa geç öğrenmeyi ispat yükü mirasçıdadır. Bu nedenle ölümün hangi gün ve nasıl öğrenildiğini gösteren belgeler saklanmalıdır.
Reddi Miras Nasıl Yapılır ve Beyan Hangi Şekilde Verilir?
Ret, noterde ya da başka bir kurumda değil, sulh hukuk mahkemesinde yapılır. Kanun beyanın kayıtsız ve şartsız olmasını arar, sulh hakimi sözlü ya da yazılı beyanı bir tutanakla tespit eder.[2] Süresinde yapılan ret beyanı, mirasın açıldığı yerin sulh mahkemesindeki özel kütüğe yazılır ve mirasçı isterse kendisine reddi gösteren bir belge verilir.
Başvuru genellikle yazılı bir dilekçeyle yapılır. Dilekçede yer alması beklenen bilgiler şunlardır:
- Reddeden mirasçının kimlik ve adres bilgileri
- Mirasbırakanın kimlik bilgileri, ölüm tarihi ve son yerleşim yeri
- Ölümün öğrenildiği tarih ve bu tarihi gösteren belgeler
- Mirasın kayıtsız ve şartsız reddedildiğine dair açık beyan
- Varsa mirasçılık belgesi ve nüfus kayıt örneği
Mirasçıların kim olduğu henüz belirlenmemişse önce mirasçılık belgesi almak işi kolaylaştırır. Benzer başvurularda kullanılan yapılar için dilekçe örnekleri sayfasına bakılabilir.
Tutanaktan sonra istenerek alınan ret belgesi, reddin yapıldığını gösteren resmi kanıttır. Mirasbırakanın alacaklıları ileride mirasçıya yönelirse reddin varlığı bu belgeyle gösterilebilir.
Reddi Miras Başvurusu Hangi Mahkemeye Yapılır?
Ret beyanının yazıldığı kütük, mirasın açıldığı yerde, yani mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesinde tutulur (TMK m.576, m.609). Beyanın mutlaka orada verilmesi gerekip gerekmediği ise uygulamada tartışılmıştır.
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2023 yılındaki bir kararında, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesini kesin yetkili saymıştı.[3] Daire 2024 yılından bu yana verdiği yargı yeri belirleme kararlarında ise mirasın reddini çekişmesiz yargı işi olarak nitelemiş ve mirasçının oturduğu yer sulh hukuk mahkemesini de yetkili saymıştır (HMK m.384).[4]
Bu çizgi 2025 kararlarında da sürmektedir. Kararlardan birinde mirasbırakanın son yerleşim yeri İzmir’in Menderes ilçesi, başvuran mirasçı ise Ankara’da oturuyordu.
“çekişmesiz yargı işleri için talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesinin yetkili olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın Ankara 2. Sulh Hukuk Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.”
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2023/10274, K.2024/1071, 05.02.2024 (yargı yeri belirlenmesi, oybirliği)
Yargıtay’ın son kararlarına göre İzmir’de oturan bir mirasçı, kendi ikametinin bağlı olduğu sulh hukuk mahkemesine de başvurabilir. Mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesi ise iki görüşe göre de yetkilidir. Yetki tartışması dosyayı uzatabildiğinden, beyanı o mahkemeye vermek uygulamada en güvenli yoldur.
İzmir Adliyesi’nin yanında Kemalpaşa, Menderes, Seferihisar ve Urla’da mülhakat adliyeler bulunduğundan, ilçede oturanlar için yetkili mahkeme o adliyedeki sulh hukuk mahkemesi olabilir.
Süre Kaçtıysa Hükmen Ret ve Borca Batıklık Tespiti
Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden acizliği açıkça belli ya da resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605/2). Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, bu hükme dayanan istemin süreye bağlı olmadığını ve mirasçının iyi ya da kötü niyetli olmasının önem taşımadığını belirtmiştir.[5] Aynı kararda terekenin nasıl araştırılacağı da açıklanmıştır:
“Murisin ödemeden aczi ölüm tarihine göre belirlenir. (…) İcra takibi sonunda aciz vesikası düzenlenmesi halinde terekenin borca batık olduğu kabul edilir.”
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E.2023/2824, K.2024/2314, 02.05.2024 (bozma, oybirliği)
Aciz vesikası yoksa mahkeme bankalara, trafik tescil müdürlüğüne, vergi dairelerine, belediyelere ve tapu müdürlüğüne yazı yazarak terekenin aktifini ve pasifini belirler. Mirasçının elindeki icra dosyaları, aciz vesikası ve mirasbırakana ait kayıtlar da dosyaya sunulur.
Alacaklılar bu davada çoğu zaman mirasçının terekeyi benimsediğini ve mirası kabul ettiğini savunur, bu yüzden ölümden sonraki davranışlar da incelenir. Yargıtay’a gelen dosyalarda bu tespit davası asliye hukuk mahkemelerinde, terekenin alacaklılarına karşı görülmektedir.
| Konu | Gerçek ret | Hükmen ret |
|---|---|---|
| Dayanak | TMK m.605/1, m.609 | TMK m.605/2 |
| Süre | Üç ay | Süreye bağlı değil |
| Şart | Kayıtsız şartsız beyan | Terekenin ölüm anında borca batık olması |
| Yol | Sulh hukuk mahkemesine beyan | Alacaklılara karşı tespit davası |
Mirası Reddetme Hakkını Düşüren Davranışlar Nelerdir?
Yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur. Süre dolmadan tereke işlemlerine karışan, olağan yönetimi aşan işler yapan, tereke mallarını gizleyen ya da kendine maleden mirasçı da mirası artık reddedemez.[6] Örneğin mirasbırakanın aracını satmak ya da hesabındaki parayı çekip harcamak bu kapsamda değerlendirilebilir.
Her işlem ret hakkını düşürmez. Zamanaşımı veya hak düşürücü sürelerin dolmasını engellemek için dava açmak ve icra takibi yapmak ret hakkını ortadan kaldırmaz (TMK m.610/3).
BilgiHaklı ve ciddi bir gerekçe gösterilirse sulh hakimi mirasçıya ek süre verebilir ya da süreyi yeniden başlatabilir (TMK m.615). Terekenin durumu belirsizse mirasçı bir ay içinde resmi defter tutulmasını, ret yerine resmi tasfiyeyi de isteyebilir (TMK m.619, m.632).
Bütün Mirasçılar Mirası Reddederse Miras Kime Kalır?
Ret beyanını en yakın yasal mirasçıların hepsi verdiyse tereke, iflas kurallarına göre sulh mahkemesinin yürüttüğü bir tasfiyeye girer. Borçlar ödendikten sonra bir değer kalırsa bu değer, ret hiç yapılmamış gibi reddeden mirasçılara dağıtılır (TMK m.612). Altsoyun tamamı reddederse bunların payı sağ kalan eşe geçer (TMK m.613).
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2025 tarihli kararında en yakın mirasçı kavramını şöyle açıklamıştır:
“Bu yasal düzenlemeye göre en yakın mirasçılardan maksat, miras bırakanın ölümünde doğrudan doğruya mirasçılık sıfatını kazanan yasal mirasçılardır.”
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2023/1071, K.2025/35, 12.02.2025 (bozma, oybirliği)
Kurul’a göre birinci derecedeki mirasçıların tamamı reddettiğinde miras bir sonraki zümreye geçmez, sulh hakimi başvuru beklemeden tasfiyeye gider.[7] Mirasçılar ret sırasında, tasfiyeden önce kendilerinden sonra gelen mirasçılara mirası kabul edip etmeyeceklerinin sorulmasını da isteyebilir, sorulanlar bir ay içinde kabul etmezse reddetmiş sayılır (TMK m.614).
Mirasçının Alacaklıları Reddin İptalini İsteyebilir mi?
Ret, mirasçının kendi alacaklılarından mal kaçırmasına araç olamaz. Kendi borçlarını ödeyemeyecek durumdaki bir mirasçı, alacaklılarının eline mal geçmesin diye mirası reddederse bu alacaklılar ya da iflas idaresi harekete geçebilir.
Mirasçı onlara yeterli bir teminat sağlamazsa, ret tarihinden itibaren altı ay içinde reddin iptali için dava açılabilir.[8] İptal halinde tereke resmi tasfiyeye girer ve reddeden mirasçının payına düşen değerden ilk olarak itiraz eden alacaklılar yararlanır.
Mirasbırakanın alacaklılarına karşı da bir sınır vardır. Ödemeden aciz bir mirasbırakanın mirasını reddedenler, ölümünden önceki beş yıl içinde ondan aldıkları ve paylaşmada geri vermekle yükümlü olacakları değer ölçüsünde sorumlu olur.
ÖnemliOlağan eğitim ve öğrenim giderleri ile adet üzere verilen çeyiz bu sorumluluğun dışındadır. İyiniyetli mirasçılar ise yalnız geri verme anındaki zenginleşmeleri ölçüsünde sorumlu olur (TMK m.618).
Mirası reddetmeyen mirasçılar arasında taşınmazlar ortak kalırsa paylaşım için ortaklığın giderilmesi davası gündeme gelir. Kanunun güncel metni mevzuat.gov.tr üzerindeki Türk Medeni Kanunu sayfasından izlenebilir.
Reddi Miras Hakkında Sık Sorulan Sorular
Reddi miras süresi kaç gündür?
Kanundaki süre gün olarak değil, üç ay olarak belirlenmiştir. Yasal mirasçılar için süre kural olarak mirasbırakanın ölümünün öğrenildiği tarihten başlar.
Reddi miras nasıl yapılır, notere gidilir mi?
Hayır. Ret beyanı sulh hukuk mahkemesine sözlü ya da yazılı olarak yapılır ve hakim tarafından tutanağa geçirilir.
Mirası reddeden kişinin çocukları mirasçı olur mu?
Kanun reddeden mirasçıyı ölüm anında hayatta değilmiş gibi kabul eder. Bu nedenle altsoyu varsa pay onlara geçer, en yakın mirasçıların tamamı reddederse miras tasfiye edilir.
Üç ay geçtikten sonra miras reddedilebilir mi?
Önemli bir sebep varsa sulh hakimi süreyi uzatabilir ya da yeni süre verebilir. Tereke ölüm anında açıkça borca batıksa süreye bağlı olmayan hükmen ret yolu da vardır.
Ret beyanı şartlı yapılabilir mi?
Hayır. Kanun reddin kayıtsız ve şartsız olmasını arar, şarta bağlanmış bir beyan bu nitelikte sayılmaz.
Mirası reddeden kişi mirasbırakanın borçlarından sorumlu olur mu?
Kural olarak olmaz. Ancak ödemeden aciz mirasbırakandan son beş yıl içinde aldığı ve paylaşmada geri vermekle yükümlü olacağı değer ölçüsünde sorumlu tutulabilir.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.605 ve m.606. ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.609 ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.382/2-c-7. ↩
- Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2023/5052, K.2023/9882, 30.10.2023 (yargı yeri belirlenmesi, oybirliği). ↩
- Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2023/10274, K.2024/1071, 05.02.2024 ve E.2024/4979, K.2024/8751, 18.11.2024 (yargı yeri belirlenmesi, oybirliği); aynı yönde E.2024/12855, K.2025/4387, 07.04.2025. ↩
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E.2023/2824, K.2024/2314, 02.05.2024 (bozma, oybirliği). ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.610 ve m.615. ↩
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2023/1071, K.2025/35, 12.02.2025. ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.617 ve m.618. ↩