İşçi, kanunda sayılan sebeplerden biri varsa iş sözleşmesini bildirim süresini beklemeden ve haklı nedenle feshedebilir. Bu fesih kıdem tazminatı hakkını korur. Noter aracılığıyla gönderilen ihtarname, feshin sebebini ve gününü belgelemek için en sağlam yollardan biridir. Aşağıda doldurulabilir örnek ve dikkat edilecek süreler var.
İşçi Hangi Sebeplerle Haklı Fesih Yapabilir?
İş Kanunu m.24 üç grup halde işçiye derhal fesih hakkı tanır. Bunlar sağlık sebepleri, ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller ve zorlayıcı sebeplerdir.[1] En sık karşılaşılanlar aşağıdadır.
| Durum | Madde |
|---|---|
| İşin işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olması | m.24/I-a |
| İşverenin işçinin şeref ve namusuna dokunacak söz ve davranışları veya cinsel tacizi | m.24/II-b |
| Sataşma, gözdağı veya asılsız ağır isnat | m.24/II-c |
| Cinsel taciz bildirilmesine rağmen önlem alınmaması | m.24/II-d |
| Ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun hesaplanmaması ya da ödenmemesi | m.24/II-e |
| Parça başı çalışmada yeterli iş verilmemesi, çalışma şartlarının uygulanmaması | m.24/II-f |
| Bir haftadan uzun işi durduran zorlayıcı sebep | m.24/III |
İşveren işçinin kişiliğini korumak, psikolojik ve cinsel tacize karşı önlem almak ve iş sağlığı güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.[2] Bu yükümlülüklerin ihlali de fesih sebebi olarak ileri sürülür. Mobbing iddiası için mobbing yazısındaki delil bilgisine bakılabilir.
Kaçırılmaması Gereken İki Süre
- Altı iş günü. Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı hallerde fesih yetkisi, olayı öğrendiğiniz günden sonraki altı iş günü geçince kullanılamaz.[3]
- Bir yıl. Her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra fesih yapılamaz. İşçinin olayda maddi çıkar sağlaması halinde bu bir yıllık süre uygulanmaz.
Ücretin ödenmemesi gibi sürekli haller için sürenin hangi günden başlayacağı olaya göre değişir. Süreyi tartışmaya açmamak için ihtarnameyi gecikmeden çekin. Ücreti, ödeme gününden sonraki yirmi gün içinde yatmayan işçi, çalışmaktan kaçınma hakkını da kullanabilir.[4]
Haklı Nedenle Fesih İhtarnamesi
Alanları doldurun, dilekçe metni aşağıda kendiliğinden güncellenir. Bilgileriniz tarayıcınızda kalır, sunucuya gönderilmez.
Metin genel bilgi içindir. Kendi olayınızın ayrıntılarına göre uyarlamanız gerekir.
Fesihten Sonra Hangi Alacaklar Doğar?
Kıdem tazminatı, işçinin 4857 sayılı Kanun m.24 uyarınca haklı nedenle feshinde ödenir. 1475 sayılı Kanunun halen yürürlükte olan 14. maddesindeki atıf, İş Kanunu geçici m.1 uyarınca 4857 sayılı Kanun m.24’e yapılmış sayılır.[5] Bildirim süresi beklenmediği için ihbar tazminatı istenmez. Yine de ödenmeyen ücretler, fazla mesai ve yıllık izin ücreti ayrıca talep edilir.
Süresi içinde fesih yapan işçinin, diğer taraftan tazminat hakları saklıdır. İş Kanunu bunu açıkça yazar.[6] Kıdem ve ihbar tazminatı zamanaşımı beş yıldır.[7] Hesaplama için hesaplama araçları sayfasından yararlanabilirsiniz.
İhtarnameden Sonra Yapılacaklar
- Noterden tebliğ şerhli nüshayı alın ve tebliğ tarihini not edin.
- Bordro, işe giriş bildirgesi ve SGK hizmet dökümünü toplayın.
- İşveren ödeme yapmazsa arabuluculuk bürosuna başvurun.
- Son tutanakla birlikte iş mahkemesinde kıdem ve ihbar tazminatı dava dilekçesi örneğindeki yapıya benzer bir dava açın.
Kıdem tazminatı, işçi alacağı ve tazminat davasında arabulucuya başvuru dava şartıdır.[8] Başvuru için arabuluculuk başvuru formu sayfasını kullanabilirsiniz. İhtarname hazırlığında ayrıca ihbar tazminatı yazısı ve dilekçe örnekleri listesi yardımcı olur.
Dikkat Edilecek Noktalar
- Olayı somutlaştırın. “Mobbing yapıldı” yazmak yetmez. Tarih, yer ve kişi belirtin.
- Maddeyi doğru seçin. Ücret ödenmeme ile cinsel taciz farklı bentlerdir. Birden fazla sebep varsa hepsini yazın.
- İşi bırakmadan önce ihtar çekin. İşi sebebini bildirmeden bırakmak, devamsızlık iddiasına yol açabilir.
- Delilleri saklayın. Mesaj, e-posta ve tanık bilgileri sonradan bulunması zor delillerdir.
Madde metinlerine 4857 sayılı İş Kanunu sayfasından ulaşılabilir. İş ilişkisi devam ederken esaslı bir değişiklik söz konusuysa çalışma koşullarında esaslı değişiklik yazısı da incelenmelidir.
Haklı Nedenle Fesih İhtarnamesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Maaşım ödenmediği için işten ayrılırsam kıdem tazminatı alabilir miyim?
Ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun hesaplanmaması ya da ödenmemesi işçiye haklı fesih hakkı verir. Fesih süresi içinde yapılırsa kıdem tazminatı doğar. Süreyi ve olayları ihtarnamede açıkça yazın.
Haklı fesihte ihbar tazminatı da isteyebilir miyim?
Hayır. İşçi haklı nedenle bildirim süresini beklemeden fesheder. Bu yüzden ihbar tazminatı istenmez. Kıdem tazminatı ile ödenmeyen diğer alacaklar istenir.
İhtarname çekmeden işi bıraksam ne olur?
İhtarname zorunlu değildir. Ancak feshin haklı nedene dayandığını ispat sizin sorumluluğunuzdadır. Noter ihtarnamesi sebebi ve tarihi belgeler. İşi sebebini yazmadan bırakırsanız devamsızlık iddiasıyla karşılaşabilirsiniz.
Altı iş günü ne zaman başlar?
Olayı öğrendiğiniz günden başlar. Fiilin üzerinden bir yıl geçmişse hak kullanılamaz. Olayın tarihini ve öğrendiğiniz günü dilekçede ve ihtarnamede net yazın.
Haklı fesih ihtarnamesinden sonra dava açmam gerekir mi?
İşveren alacakları ödemezse dava gerekir. Dava öncesi arabulucuya başvurmak zorunludur. Son tutanak alındıktan sonra iş mahkemesinde dava açılır.
Kaynaklar