Boşanma davası ne kadar sürer sorusunun kanunda tek bir cevabı yoktur. Türk Medeni Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu davanın bitiş tarihini belirlemez, yalnızca aşamalara süre koyar. Anlaşmalı davada takvimi duruşma günü, kararın tebliği ve kesinleşme belirler, çekişmeli davada ise dilekçeler, ön inceleme, tahkikat ve kanun yolları bu takvime eklenir.
İçindekiler
Boşanma Davasının Süresi Kanunda Yazıyor mu?
Yazmıyor. Kanun koyucu cevap verme, delil sunma ve kanun yoluna başvurma gibi işlemlere süre bağlamış, davanın toplam uzunluğunu ise mahkemenin iş yüküne ve dosyanın içeriğine bırakmıştır. Bu yüzden “kaç ayda biter” sorusuna verilen her kesin rakam bir tahminden ibarettir.
Adalet Bakanlığının yargıda hedef süre uygulaması bu boşluğu idari olarak doldurur. Hedef süre, hukuk mahkemelerinde davanın esas kaydıyla başlar, gerekçeli kararın yazılmasıyla biter ve tatil günleri de hesaba katılır.[1]
Ancak bu süre ilgililer için hak doğurmaz, aşılması kararı geçersiz kılmaz ya da davayı düşürmez. Hesaplamanın ölçütleri hukuk yargılaması hedef süre kıstasları belgesinde yer alır.
Somut bir sınır yakın zamanda geldi. 31.07.2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanıp aynı gün yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanunla HMK m.147’ye eklenen fıkraya göre duruşmalar arasındaki süre üç aydan uzun olamaz.[2] Bilirkişi incelemesinin uzaması ya da istinabe gibi zorunlu hallerde hakim gerekçesini yazarak daha uzun bir aralık belirleyebilir.
Anlaşmalı Boşanmada Süreyi Belirleyen Üç Tarih
Uzlaşmalı dosyada tanık dinlenmez, delil tartışılmaz ve karar çoğu zaman tek duruşmada verilir. İlk belirleyici tarih, mahkemenin dava açıldıktan sonra verdiği duruşma günüdür. Hakim iki eşi de bizzat dinlemek zorunda olduğundan eşlerden birinin gelmemesi duruşmanın ertelenmesine yol açar.
İkinci tarih, gerekçeli kararın taraflara tebliğ edildiği gündür. İstinaf süresi iki haftadır ve ilamın usulen tebliğiyle işlemeye başlar.
Üçüncü tarih kesinleşmedir. Taraflar kanun yolundan ancak ilam kendilerine tebliğ edildikten sonra feragat edebilir.[3]
Takvimin ne kadar kısalabileceğini bir Yargıtay dosyası gösteriyor. Kararda aktarılan bilgilere göre eşlerin anlaşmalı boşanmasına 24.05.2022’de karar verilmiş, gerekçeli karar 26.05.2022’de tebliğ edilmiş, tarafların istinaftan feragat dilekçeleri 30.05.2022’de UYAP’a kaydedilmiştir. Kesinleşmeden sonra yapılan istinaf başvurusu süre yönünden reddedilmiş ve Daire bu sonucu onamıştır.[4]
Bu örnek her mahkemede aynı hızın yakalanacağı anlamına gelmez, çünkü duruşma günü mahkemenin yoğunluğuna göre verilir. Şartlar, protokol ve duruşma günü yaşananlar anlaşmalı boşanmanın nasıl gerçekleştiğini anlatan yazıda ayrıca ele alınır.
Çekişmeli Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?
Çekişmeli dosyada kanunun her aşama için koyduğu süreler toplanabilir, ama bu toplam davanın gerçek uzunluğunu vermez. Aşağıdaki tablo yalnızca HMK’da yazılı süreleri gösterir. Tebligatın ne zaman yapılacağı, duruşma gününün ne zaman verileceği ve raporların ne zaman geleceği tabloda yoktur ve sürenin asıl değişken kısmı bunlardır.
| Aşama | Kanuni Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Cevap dilekçesi | Tebliğden itibaren iki hafta, gerekirse bir defa en çok bir ay ek süre | HMK m.127 |
| Cevaba cevap ve ikinci cevap | Her biri tebliğden itibaren iki hafta | HMK m.136 |
| Ön inceleme için belge sunma | Davetiyenin tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre | HMK m.139 |
| Ön inceleme duruşması | Tek duruşma, zorunlu halde bir defa daha | HMK m.140/4 |
| Tahkikat duruşmaları | Aralarında en çok üç ay | HMK m.147/3 |
| Gerekçeli karar | Yalnız hüküm sonucu açıklandıysa bir ay içinde | HMK m.294/4 |
| İstinaf ve temyiz başvurusu | Tebliğden itibaren iki hafta | HMK m.345, m.361 |
Dava dilekçesi, cevap, ön inceleme ve tahkikatın içeriği çekişmeli boşanma davasının süreci ve delilleri yazısında sırasıyla işlenir. Burada yalnızca bu adımların takvime etkisi ele alınıyor.
Tebligat ve Dilekçeler Aşaması Davayı Nasıl Uzatır?
Davalının cevap süresi, dava dilekçesinin kendisine tebliğiyle başlar.[5] Adres eksik ya da yanlış gösterilmişse tebligat gecikir ve dilekçeler aşaması hiç başlamamış sayılır. Cevap dilekçesinin süresinde hazırlanması çok zorsa davalı bir defaya mahsus ve en çok bir aylık ek süre isteyebilir.
Karşı tarafın da boşanma istediği dosyalarda karşı dava önemli bir zamanlama konusudur. Karşı dava cevap dilekçesiyle ya da esasa cevap süresi içinde ayrı bir dilekçeyle açılır, süresinden sonra açılırsa mahkeme davaları ayırır (HMK m.133). Ayrılan iki dava ayrı takvimlerle yürür ve birinin sonucu diğerini bekleyebilir.
Farklı mahkemelerde açılmış bağlantılı boşanma davaları ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirilebilir (HMK m.166). Birleştirme kararı verilene kadar geçen süre de takvime eklenir.
Tahkikat Aşamasında Süreyi Uzatan Deliller Hangileridir?
Tahkikat, çekişmeli dosyanın en uzun aşamasıdır. Tanığa gönderilen davetiyenin duruşmadan en az bir hafta önce tebliğ edilmesi gerekir (HMK m.243/2). Davete rağmen gelmeyen tanık zorla getirilir ve bu da çoğu zaman yeni bir duruşma günü demektir (HMK m.245).
Ortak çocuk varsa velayet için sosyal inceleme yapılır. Aile mahkemeleri bu iş için adliyelerde görevlendirilen psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılardan yararlanır.[6]
Raporun gelmesi beklenir ve itiraz edilirse ek rapor gündeme gelebilir. Velayetin hangi ölçütlerle belirlendiği velayet davası yazısında anlatılır.
- Tanık listesindeki adreslerin eksik olması, ek süre verilmesine yol açar (HMK m.240/3).
- Nafaka ve tazminat talepleri için tarafların ekonomik ve sosyal durumu araştırılır.
- Kurum kayıtları, banka hareketleri ve yazışma dökümleri ilgili yerlerden getirtilir.
- Özel ya da teknik bilgi gerektiren konularda bilirkişi incelemesi yapılır (HMK m.266).
Nafaka miktarının hesabında hangi gelir ve giderlere bakıldığı nafaka miktarının belirlenmesi yazısının konusudur. Bu kalemler için gereken araştırmalar tahkikat süresini doğrudan etkiler.
BilgiAdli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar, 31 Ağustos’ta biter (HMK m.102). Boşanma davası adli tatilde görülecek işler arasında ayrıca sayılmaz, nafaka ile velayete ilişkin işler ise sayılır (HMK m.103). Adli tatile tabi işlerde sürenin bitimi tatile denk gelirse süre, tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır (HMK m.104).
İstinaf ve Temyiz Boşanma Davasına Ne Kadar Süre Ekler?
Başvuru süreleri kısadır, inceleme süreleri ise kanunda yazılı değildir. İstinaf ve temyiz için tebliğden itibaren iki haftalık süre öngörülür, bölge adliye mahkemesinin ya da Yargıtayın dosyayı ne kadar sürede karara bağlayacağı ise o dairenin iş yüküne göre değişir. Usul hükümlerinin tamamı Hukuk Muhakemeleri Kanunu metninde görülebilir.
Bölge adliye mahkemesi bazı eksikleri kendisi giderip yeniden hüküm kurabilir. Önemli delillerin toplanmadığı durumlarda ise kararı kaldırıp dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderir (HMK m.353). Geri dönen dosyada yeni bir yargılama ve yeni bir kanun yolu takvimi başlar.
Yargıtay, boşanma ile velayet, nafaka ve tazminat gibi eklerinin birbirinden ayrılmasının süreyi nasıl uzattığını açıkça yazmıştır. Bir dosyada bölge adliye mahkemesi boşanma hakkında karar verip velayet ve nafakayı yeniden incelenmek üzere geri göndermiş, Daire bu ayırmayı bozma sebebi saymıştır.
“bu istemlerin biri diğerinin sonucunu bekleyecek, gereksiz zaman kaybı ve usul ekonomisine aykırı bir yargılama süreci başlatılmış olacaktır.”
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2024/3862, K.2025/1082, 06.02.2025 (bozma, oy birliği)
Bozma üzerine ilk derece mahkemesine dönen dosyalar için hedef süre kıstaslarında ayrı bir ölçü vardır. Belgeye göre bozma üzerine yeni esas numarası alan dosyaların yargılaması 180 gün içinde bitirilir, ancak bu da hak doğurmayan bir hedeftir.[7]
Kısmi İstinafta Boşanma Hükmü Ne Zaman Kesinleşir?
Kanun yoluna yalnızca nafaka, tazminat ya da velayet için başvurulmuşsa boşanma hükmü kesinleşebilir. Bu durumda evlilik sona erer, itiraz edilen ekler ise kanun yolunda incelenmeye devam eder. Aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmeden yerine getirilemediği için hangi bölümün kesinleştiği nüfus kaydı açısından da önemlidir (HMK m.350/2).
Hangi bölüme itiraz edildiği süre içinde verilen bütün dilekçelere birlikte bakılarak belirlenir. Yargıtay, istinaf süresi içinde verilen ek dilekçede boşanma hükmüne de itiraz edilmişse bu hükmün kesinleşmiş sayılamayacağını belirterek bölge adliye mahkemesi kararını bozmuştur.[8]
Mal rejiminin tasfiyesi ise uygulamada çoğunlukla ayrı bir dava olarak görülür ve boşanma dosyasının süresini uzatmaz. Bu davanın kendi takvimi mal paylaşımı davası yazısında ele alınır.
Boşanma Davasını Uzatan ve Kısaltan Durumlar
Sürenin bir bölümü tarafların elindedir. Aşağıdaki durumlar, dosyanın takvimini en çok etkileyen ve taraflarca önceden düzenlenebilen konulardır.
- Davalının adresi doğru gösterilirse tebligat gecikmez ve dilekçeler aşaması zamanında başlar.
- Delillerin dilekçede gösterilip ön inceleme için verilen iki haftalık kesin sürede sunulması, delil kaybını ve yeni ara kararları önler (HMK m.139, m.145).
- Karşı davanın cevap süresi içinde açılması iki davanın aynı dosyada yürümesini sağlar.
- Tanık listesinin adresleriyle birlikte eksiksiz verilmesi ek süre ihtiyacını azaltır.
- Yargılama sırasında uzlaşan eşler protokol sunarak anlaşmalı boşanmaya geçebilir.
- Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra kanun yolundan feragat edilmesi kesinleşmeyi öne çeker.
NotDava açılırken yatırılan harç ve gider avansı her yıl yeniden belirlenir, bu yüzden burada tutar verilmez. Hangi kalemlerin ödendiği boşanma davası masrafları yazısında anlatılır.
İzmir’de davanın hangi aile mahkemesinde açılacağı ve hazırlık belgeleri İzmir’de boşanma davası sayfasında ayrıca toplanmıştır.
Boşanma Davasının Süresi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Boşanma davası kaç celsede biter?
Kanunda celse sayısı belirlenmemiştir. Anlaşmalı dava çoğunlukla tek duruşmada karara bağlanır. Çekişmeli davada ön inceleme tek duruşmada tamamlanır, tahkikat duruşmalarının sayısı ise dinlenecek tanık ve toplanacak delil sayısına göre değişir.
Çekişmeli boşanma davası ne kadar sürer?
Kesin bir süre yoktur. Dilekçeler, ön inceleme, tahkikat, karar ve kanun yolu aşamalarının her birinde geçen süre toplanır. Tanık sayısı, sosyal inceleme raporu ve istinaf incelemesi süreyi en çok etkileyen etkenlerdir.
Anlaşmalı boşanma davası ne kadar sürer?
Duruşma günü, gerekçeli kararın tebliği ve kesinleşme takvimi belirler. Taraflar tebliğden sonra kanun yolundan feragat ederse iki haftalık istinaf süresinin dolması beklenmez.
İki duruşma arasında en fazla ne kadar süre olabilir?
7589 sayılı Kanunla HMK m.147’ye eklenen fıkraya göre üç aydan uzun olamaz. Bilirkişi incelemesinin uzaması gibi zorunlu hallerde hakim gerekçe göstererek daha uzun süre belirleyebilir.
Davalı tebligatı almazsa dava bekler mi?
Cevap süresi dava dilekçesinin davalıya tebliğiyle başlar. Tebligat yapılamadıkça dilekçeler aşaması tamamlanamaz, bu yüzden doğru adres göstermek süreyi doğrudan etkiler.
Adli tatilde boşanma davası görülür mü?
Boşanma davası adli tatilde görülecek işler arasında ayrıca sayılmaz. Nafaka ve velayete ilişkin işler ise adli tatilde de görülebilir.
Hedef süre aşılırsa dava düşer mi?
Düşmez. Hedef süre, yargılamanın izlenmesi için konmuş idari bir ölçüdür ve taraflar için hak doğurmaz.
Kaynaklar
- Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliği, 16.07.2019 tarihli ve 87742275-010.07-0048-2019-230/40385 sayılı “Yargıda hedef süre uygulaması” yazısı. ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.147/3 (7589 sayılı Kanun m.21 ile eklendi, RG 31.07.2026, sayı 33326). ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.349/1. ↩
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2023/5353, K.2024/2058, 25.03.2024 (onama, oy birliği). ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.127/1. ↩
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m.5. ↩
- Adalet Bakanlığı, Hukuk Yargılaması Hedef Süre Belirleme Kıstasları, (e) bendi (rayp.adalet.gov.tr, erişim 19.10.2026). ↩
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2023/6523, K.2024/2760, 24.04.2024 (bozma, oy birliği). ↩