Çekişmeli boşanma dilekçesi, eşlerden biri boşanmaya ya da boşanmanın sonuçlarına razı olmadığında aile mahkemesine verilen dava dilekçesidir. Dilekçede boşanmaya yol açan olaylar sıra numarasıyla yazılır, her olayın delili gösterilir ve nafaka, velayet, tazminat gibi talepler tek tek istenir. Aşağıdaki doldurulabilir örnek bu düzene göre hazırlandı, altındaki açıklamalar hangi satırın kişiye göre yazılacağını gösterir.
Çekişmeli Boşanma Dilekçesi Hangi Durumlarda Verilir?
Eşler boşanmanın kendisinde ya da velayet, nafaka ve tazminat gibi sonuçlarında anlaşamıyorsa dava çekişmeli olarak açılır. Evlilik bir yılı doldurmamışsa eşler uzlaşmış olsa bile anlaşmalı boşanma hükmü işlemez ve dava genel sebeplere göre yürür. Uzlaşma bulunan dosyalar için anlaşmalı boşanma dilekçesi örneği ayrı bir sayfada yer alır.
Dilekçeyi yazmadan önce hangi boşanma sebebine dayanılacağı seçilir. Özel sebeplerin bir kısmı hak düşürücü süreye bağlıdır ve süre kaçırılırsa o sebebe dayanan dava hakkı düşer.[1] Sebepler ve dilekçeye etkileri şu tabloda yer alıyor.
| Boşanma Sebebi | Dayanak | Süre ve Şart |
|---|---|---|
| Zina (aldatma) | TMK m.161 | Öğrenmeden itibaren 6 ay, her halde 5 yıl. Affeden eş dava açamaz. |
| Hayata kast, pek kötü ya da onur kırıcı davranış | TMK m.162 | Öğrenmeden itibaren 6 ay, her halde 5 yıl |
| Suç işleme, haysiyetsiz hayat | TMK m.163 | Her zaman dava açılabilir |
| Terk | TMK m.164 | En az 6 ay ayrılık, ihtar ve ihtardan sonra 2 ay |
| Akıl hastalığı | TMK m.165 | Resmi sağlık kurulu raporu |
| Evlilik birliğinin sarsılması | TMK m.166/1 | Süre yok, olaylar somut yazılır |
| Reddedilen davadan sonra ayrılık | TMK m.166/4 | Ret kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl |
TMK m.166/4, 14.11.2024 tarihli 7532 sayılı Kanunla değiştirildi. Yeni metne göre boşanma davasının reddi kesinleştikten sonra bir yıl geçmiş ve ortak hayat yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.
Doldurulabilir Çekişmeli Boşanma Dava Dilekçesi
Köşeli parantez içindeki alanlar kendi bilgilerinizle doldurulur, dosyanıza uymayan talep satırı metinden çıkarılır.
[Mahkeme Yeri] Aile Mahkemesi Hakimliğine
DAVACI: [Davacı Ad Soyad] (TC Kimlik No [Davacı TC Kimlik No]), [Davacı Adres]
VEKİLİ: [Vekil Ad Soyad], [Vekil Adres]
DAVALI: [Davalı Ad Soyad] (TC Kimlik No [Davalı TC Kimlik No]), [Davalı Adres]
KONU: Tarafların 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166/1 uyarınca boşanmalarına, velayet, tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, ziynet eşyasının iadesi ve aile konutuna ilişkin tedbir talepleri hakkındadır.
AÇIKLAMALAR:
1- Taraflar [Evlenme Tarihi] tarihinde evlenmiştir. Bu evlilikten [Çocuk Ad Soyad ve Doğum Tarihi] doğmuştur.
2- Taraflar en son [Aile Konutu Adresi] adresinde birlikte oturmuştur. Taraflar [Ayrılık Tarihi] tarihinden bu yana ayrı yaşamaktadır.
3- [Olay 1 Tarihi] tarihinde davalı [Olay 1 Açıklaması]. Bu olay [Olay 1 Delili] ile ispat edilecektir.
4- [Olay 2 Tarihi] tarihinde davalı [Olay 2 Açıklaması]. Bu olay [Olay 2 Delili] ile ispat edilecektir.
5- [Olay 3 Tarihi] tarihinde davalı [Olay 3 Açıklaması]. Bu olay [Olay 3 Delili] ile ispat edilecektir.
6- Anlatılan olaylar nedeniyle evlilik birliği, ortak hayatın sürdürülmesi beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmıştır. Boşanmaya yol açan olaylarda davalı tam kusurludur.
7- Ortak çocuğun yaşı, bakımı ve eğitimi gözetildiğinde velayetin davacıya verilmesi çocuğun üstün yararına uygundur. Davalı ile çocuk arasında çocuğun yararına uygun kişisel ilişki kurulmasına itiraz edilmemektedir.
8- Davacının gelir durumu [Davacı Gelir Durumu] olup davacı boşanma ile yoksulluğa düşecektir. Davalının gelir durumu ise [Davalı Gelir Durumu] şeklindedir.
9- Düğünde davacıya takılan [Ziynet Eşyası Listesi] ziynet eşyası [Ziynetlerin Bulunduğu Kişi] uhdesinde kalmış ve davacıya iade edilmemiştir.
10- [Aile Konutu Adresi] adresindeki ve [Tapu Bilgisi] kayıtlı taşınmaz tarafların aile konutudur ve davalı adına kayıtlıdır. Dava sürerken taşınmazın devri halinde davacı ve ortak çocuk barınma imkanını kaybedecektir.
HUKUKİ SEBEPLER:
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166, 169, 174, 175, 182 ve 194, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili mevzuat.
DELİLLER:
Nüfus aile kayıt örneği, tanık beyanları (tanık listesi ayrıca sunulacaktır), [Mesaj, Fotoğraf veya Rapor Gibi Belgeler], [Getirtilecek Kayıtlar ve Bulunduğu Yer], tapu kaydı, sosyal inceleme raporu, ekonomik ve sosyal durum araştırması, bilirkişi incelemesi, ziynet ve mali talepler yönünden yemin ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM:
Açıklanan nedenlerle,
1- Tarafların 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166/1 uyarınca boşanmalarına,
2- Dava süresince ortak çocuk için aylık [Çocuk İçin Tedbir Nafakası] TL ve davacı için aylık [Davacı İçin Tedbir Nafakası] TL tedbir nafakasının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3- Ortak çocuğun velayetinin davacıya verilmesine, karar kesinleştikten sonra çocuk için aylık [İştirak Nafakası] TL iştirak nafakasının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4- Karar kesinleştikten sonra davacı için aylık [Yoksulluk Nafakası] TL yoksulluk nafakasının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5- [Maddi Tazminat] TL maddi ve [Manevi Tazminat] TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6- [Ziynet Eşyası Listesi] ziynet eşyasının aynen iadesine, aynen iade mümkün olmazsa toplam [Ziynet Bedeli] TL bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7- Dava süresince [Aile Konutu Adresi] adresindeki taşınmazın tapu kaydına aile konutu şerhi ve devrini önleyen tedbir konulmasına, konutun kullanımının davacı ile ortak çocuğa bırakılmasına,
8- Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
[Dilekçe Tarihi]
Davacı / Vekili
[İmzalayan Ad Soyad]
İmza
EKLER:
1- Nüfus aile kayıt örneği
2- [Mesaj, Fotoğraf veya Rapor Gibi Belgeler]
3- Tapu kaydı örneği
4- Vekaletname (vekil varsa)
5- Dilekçe ve belgelerin davalı sayısından bir fazla örneği
ÖnemliÖrnek metin her dosyaya aynen uymaz. Olaylar, talepler ve tutarlar kişinin kendi durumuna göre yazılmalı, dayanılmayan talep satırı çıkarılmalıdır.
Mahkeme satırına yetkili yerdeki aile mahkemesi yazılır. Davacı, kendi ya da eşinin yerleşim yerini veya dava öncesinde son altı ay birlikte yaşanan yeri seçebilir.[2] Aile mahkemesi kurulmamış yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi bakar.
Davacının TC kimlik numarası zorunlu unsurdur, davalınınki biliniyorsa yazılır. Vekil yoksa VEKİLİ satırı silinir ve dilekçeyi davacı imzalar. Dava vekille açılacaksa vekaletnamede boşanma davası için açık yetki bulunmalıdır, çünkü HMK m.74 kişiye sıkı sıkıya bağlı haklara ilişkin davalarda özel yetki arar.
Özel bir sebebe dayanılıyorsa KONU ve HUKUKİ SEBEPLER kısmına ilgili madde eklenir, örneğin aldatmada TMK m.161. Ortak çocuk yoksa çocuğa ilişkin cümleler ve velayet ile iştirak nafakası satırları silinir.
Çekişmeli Boşanma Dilekçesinde Olaylar ve Deliller Nasıl Yazılır?
Kanun, davacının dayandığı bütün olayları sıra numarasıyla ve açık biçimde yazmasını ve her olayın hangi delille ispat edileceğini dilekçede göstermesini ister. Taraflar dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi olayı ispat için gösterildiğini de açıkça belirtmek zorundadır.[3]
“Sürekli tartışma var” ya da “aramızda geçimsizlik var” gibi genel ifadeler kusur belirlemesine yetmez. Olayın tarihi, yeri, kimin ne yaptığı ve kimlerin gördüğü tek tek yazılmalıdır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin onadığı bir dosyada dava dilekçesinde geçimsizlik beyanı dışında hiçbir olaya dayanılmamıştı. Davacı yargılama sırasında ölünce davayı sürdüren mirasçının sonradan ileri sürdüğü olaylar kusur belirlemesinde esas alınmadı ve davalı kadının kusurlu olmadığı tespit edildi.[4]
Olay ve delil kısmı yazılırken şu noktalar gözetilir.
- Her olay ayrı numarayla ve tarihiyle yazılır, birden çok olay aynı maddede birleştirilmez.
- Tanığın hangi olayı anlatacağı belirtilir. Tanıkların adı soyadı ve tebliğe elverişli adresi listeyle verilir, HMK m.240 uyarınca listede olmayan kişi dinlenmez ve ikinci liste verilemez.
- Mesaj, fotoğraf ve darp raporu gibi eldeki belgeler dilekçeye eklenir. Banka, hastane ya da operatör kaydı gibi başka yerden getirilecek belgeler için kaydın bulunduğu yer yazılır.
- Boşanma sebebine dayanak olgular için hakim taraflara yemin öneremez (TMK m.184/2). Ziynet ve tazminat gibi mali talepler bu yasağın dışındadır, bu talepler için yemin deliline ayrıca dayanılır.
Dilekçede gösterilip henüz sunulmayan belgeler için ön inceleme davetiyesiyle iki haftalık kesin süre verilir. Bu sürede sunulmayan delile dayanmaktan vazgeçilmiş sayılır.[5] Süresi geçtikten sonra gösterilen delile mahkeme ancak yargılamayı geciktirme amacı yoksa ya da gecikmede tarafın kusuru bulunmuyorsa izin verebilir (HMK m.145).
Dilekçede Talep Edilmeyen Hak Sonradan İstenebilir mi?
Talep edilmeyen hak aynı davada kural olarak hükme bağlanmaz, çünkü hakim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır ve istenenden fazlasına karar veremez (HMK m.26). Maddi tazminat, yoksulluk nafakası ya da ziynet dilekçede istenmemişse mahkeme bunları kendiliğinden hüküm altına almaz.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin onadığı bir kararda kadın dava dilekçesinde yalnız manevi tazminat istemişti. İlk derece mahkemesinin ayrıca verdiği maddi tazminat, taleple bağlılık ilkesine aykırı bulunarak bölge adliye mahkemesince kaldırıldı.[6]
Boşanmadan doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.[7] Eksik kalan tazminat ya da nafaka bu süre içinde ayrı davayla istenebilir. Süre geçtiğinde karşı taraf zamanaşımı itirazında bulunabilir.
UyarıDilekçeler karşılıklı verildikten sonra iddia genişletilemez ve değiştirilemez (HMK m.141). Yeni bir olay ya da talep için ıslaha aynı davada yalnız bir kez başvurulabilir (HMK m.176).
Geçici önlemlerde durum farklıdır. Boşanma davası açılınca hakim, eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakımı için gerekli önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169). Tedbir nafakasının tutarı ve gerekçesi dilekçede yazılırsa mahkeme ilk aşamada somut veriye dayanarak karar verir.
Ziynet, Aile Konutu ve Nafaka Talepleri Nasıl Yazılır?
Ziynet talebinde her takının türü, adedi, kime takıldığı ve şu anda kimde bulunduğu yazılır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2024 yılında içtihat değiştirerek düğünde takılan eşyanın kime ait sayılacağını yeniden belirledi.
“Aksi takdirde erkeğe ve kadına takılan/verilen ve ekonomik değer taşıyan her şey kural olarak kendilerine aittir.”
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2023/5704, K.2024/2402, 04.04.2024 (ziynet yönünden bozma, oybirliği)
Aynı kararda eşler arasında anlaşma ya da ispatlanan yerel örf varsa paylaşımın ona göre yapılacağı, karşı cinse özgü takının o cinse verilmiş sayılacağı açıklandı. Bu nedenle dilekçede erkeğe takılan altınlar ile kadına takılan bilezikler ayrı satırlarda gösterilir. Ziynetin ispatı ve bedel talebi için ziynet alacağı davası yazısına bakılabilir.
Konut eşlerden biri adına kayıtlıysa malik olmayan eş, tapu müdürlüğünden aile konutu şerhi verilmesini isteyebilir (TMK m.194). Dava açıldığında konutun devrini önleyen tedbir dilekçeyle de istenir. Şerhin tapuya işlenmesi aile konutu şerhi sayfasında anlatılır.
Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşe bağlanır. Anayasa Mahkemesi maddedeki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti ve iptal 30.06.2027’de yürürlüğe girecek.[8] Bu tarihe kadar maddenin mevcut metni uygulanmaya devam eder.
Nafaka türleri tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası yazısında, iptalin etkisi süresiz nafaka yazısında ele alınır. Velayeti düzenlerken mahkeme olanak bulundukça ana ve babayı dinler (TMK m.182).
Çekişmeli Boşanma Dilekçesinin Verileceği Mahkeme ve Ekleri
Dilekçe yetkili yerdeki aile mahkemesine hitaben yazılır ve dava, harç ile gider avansının mahkeme veznesine yatırılmasıyla açılır (HMK m.120). Bir yerde aile mahkemesinin birden çok dairesi varsa daireler numaralandırılır, bu yüzden dilekçede daire numarası boş bırakılabilir. İzmir’deki yargılamanın işleyişi İzmir’de boşanma davası yazısında anlatılır.
Dilekçede gösterilen ve elde bulunan belgeler, davalı sayısından bir fazla örnekle dilekçeye eklenir. HMK m.121 başka yerden getirtilecek belgeler için de bunların bulunmasını sağlayacak açıklamayı zorunlu tutar. Kanun metinleri Hukuk Muhakemeleri Kanunu sayfasında güncel haliyle okunabilir.
NotHarç tutarları her yıl 492 sayılı Harçlar Kanunu tarifelerine, gider avansı ise Adalet Bakanlığının her yıl çıkardığı Gider Avansı Tarifesine göre yeniden belirlenir. Güncel tutar davanın açılacağı adliyeden öğrenilir, kalemler boşanma davası masrafları yazısında sıralanır.
Ödeme gücü bulunmayan kişi adli yardım isteyebilir. Talepte bulunan kişi iddiasının özetini, delillerini ve mali durumunu gösteren belgeleri mahkemeye sunar (HMK m.334 ve m.336).
Dilekçe Verildikten Sonra Çekişmeli Boşanma Davası Nasıl İlerler?
Dava dilekçesi mahkeme tarafından davalıya tebliğ edilir ve davalı tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap verir (HMK m.122 ve m.127). Ardından davacı cevaba cevap, davalı ikinci cevap dilekçesini ikişer haftalık sürelerde verebilir (HMK m.136). Karşı dava, cevap dilekçesiyle ya da cevap süresi içinde ayrı dilekçeyle açılır (HMK m.133).
Dilekçeler tamamlandıktan sonra mahkeme ön inceleme duruşması için gün verir, uyuşmazlık konularını belirler ve tarafları sulhe teşvik eder (HMK m.137 ve m.140). Toplam süre tebligat, tanık ve bilirkişi işlemlerine göre değişir, ortalama süreler boşanma davası ne kadar sürer yazısında yer alır.
Çekişmeli yargılamanın aşamaları ve anlaşmalı boşanmaya geçiş çekişmeli boşanma davası yazısında, davayı açmanın genel sırası boşanma davası nasıl açılır yazısında işlenir. Diğer örnek metinler dilekçe örnekleri sayfasında toplanır.
Çekişmeli Boşanma Dilekçesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Çekişmeli boşanma dilekçesi hazırlanırken en sık sorulan konular aşağıda kısaca yanıtlandı.
Avukatsız çekişmeli boşanma dilekçesi verilebilir mi?
Verilebilir. Kanun boşanma davasının vekille açılmasını zorunlu tutmaz, dilekçeyi davacı kendisi imzalayarak verebilir. Vekil kullanılacaksa vekaletnamede boşanma davası için açık yetki bulunmalıdır.
Aldatma nedeniyle çekişmeli boşanma dilekçesi ne zamana kadar verilmelidir?
Zina sebebine dayanan dava, aldatmanın öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her halde eylemin üzerinden beş yıl içinde açılmalıdır. Aldatan eşi affeden eşin bu sebebe dayanarak dava hakkı yoktur.
Tek taraflı boşanma dilekçesi çekişmeli boşanma dilekçesi midir?
Halk arasında tek taraflı boşanma denilen dava, eşlerden birinin diğerinin rızası olmadan açtığı davadır ve çekişmeli boşanma dilekçesiyle açılır. Davalı eş davayı kabul eder ve evlilik en az bir yıl sürmüşse dava anlaşmalı boşanma hükmüne göre sonuçlanabilir.
Çekişmeli boşanma davası kaç TL tutar?
Toplam masraf dosyadan dosyaya değişir. Dava açılırken harç ve gider avansı ödenir ve bu tutarlar her yıl yeniden belirlenir. Tanık, bilirkişi ve tebligat sayısı arttıkça gider de artar.
Çekişmeli boşanma dilekçesi karşı tarafa ne zaman ulaşır?
Dilekçe, dava açıldıktan sonra mahkeme tarafından davalıya tebliğ edilir. Tebliğin ne kadar süreceği adres durumuna ve tebligat yöntemine göre değişir. Davalının iki haftalık cevap süresi tebliğ tarihinden başlar.
Çekişmeli boşanma davasından vazgeçme dilekçesi ne zaman verilebilir?
Davacı, hüküm kesinleşinceye kadar davadan feragat edebilir. Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur, bu yüzden aynı talebe dayanan yeni dava sonuçsuz kalabilir.
Çekişmeli boşanma davası en az kaç yıl sürer?
Kanunda belirlenmiş bir asgari süre yoktur. Süre tebligat, tanık sayısı, sosyal inceleme raporu ve istinaf aşamasına göre değişir.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.161-166 ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.168 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119/1-e, f ve m.194 ↩
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2023/686, K.2024/5137, 02.07.2024 (onama, oybirliği) ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.139/1-ç ↩
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2024/1018, K.2024/8440, 07.11.2024 (onama, oybirliği) ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.178 ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.175 ve Anayasa Mahkemesinin 04.06.2026 tarihli, E.2025/156, K.2026/131 sayılı iptal kararı ↩