Başka bir ülkede alınan boşanma hükmü Türkiye’de kendiliğinden sonuç doğurmaz ve eşler nüfus kaydında evli görünmeye devam eder. Kayıt ya nüfus müdürlüğü veya konsoloslukta yapılan idari tescille ya da aile mahkemesinde açılan tanıma tenfiz davasıyla düzeltilir. Velayet, nafaka ve tazminat gibi hükümlerin burada da uygulanabilmesi için ise mahkeme kararı gerekir.
İçindekiler
Tanıma ve Tenfiz Birbirinden Nasıl Ayrılır?
Tanımada mahkeme, yabancı ilamın bir Türk kararı gibi kesin hüküm ya da kesin delil etkisi taşıdığını tespit eder (MÖHUK m.58). Tenfiz ise kararın Türk mahkemesi kararı gibi icra edilebilmesini sağlar (MÖHUK m.50 ve m.57).[1]
Boşanma hükmünün kendisi icra edilecek bir edim içermez, bu yüzden tanınması yeterlidir. Nafaka, tazminat ya da yargılama gideri gibi ödeme içeren kısımlar için tenfiz istenir.
| Konu | Tanıma | Tenfiz |
|---|---|---|
| Amaç | Kesin hüküm, kesin delil | Kararın icra edilmesi |
| Örnek | Boşanma, evliliğin iptali | Nafaka, tazminat, yargılama gideri |
| Karşılıklılık şartı | Aranmaz | Aranır |
| Dayanak | MÖHUK m.58 | MÖHUK m.50 ve m.54 |
Kanunun tam metni Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun sayfasından okunabilir.
Yabancı Boşanma Kararının Nüfus Müdürlüğünde Tescili
Mahkemeye gitmeden önce idari yol kullanılabilir. Yabancı ülke adli veya idari makamlarının boşanma, butlan, iptal ve evliliğin varlığının tespiti kararları dört şartla nüfus kütüğüne doğrudan tescil edilir.[2]
- Eşlerin birlikte başvurması (eşlerden biri vefat etmişse ya da Türk değilse Türk eşin yalnız başına başvurabilmesi),
- Kararı veren makamın, o ülkenin hukukuna göre bu konuda yetkili olması,
- Kararın usulen kesinleşmiş olması,
- Kararın Türk kamu düzeniyle açıkça çatışmaması.
Yurt dışında başvuru yeri, kararın verildiği ülkedeki büyükelçilik ya da konsolosluktur. Türkiye’de ise eşlerden birinin yerleşim yerinin bulunduğu ildeki müdürlük yetkilidir. Yerleşim yeri yoksa İzmir’in de sayıldığı on sekiz il müdürlüğünden biri seçilebilir.[3]
Eşler ayrı zamanlarda başvurabilir, ancak iki başvuru arasındaki süre doksan günü geçemez. Eksik belge için de doksan günlük süre verilir, tamamlanmazsa başvuru reddedilir. Komisyon tescile karar verirse kayıt yedi gün içinde yapılır.
Başvuru formu, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün boşanma işlemleri sayfasında yer alır (erişim 19.10.2026).
UyarıAynı karar için Türkiye’de görülmekte olan ya da reddedilmiş bir dava bulunması, idari başvurunun reddi sonucunu doğurur. Mahkemeye başvurulduktan sonra nüfus müdürlüğü yolu bu nedenle kapanır.
Tanıma Tenfiz Davası Hangi Durumlarda Açılır?
İdari tescil reddedilirse kararın Türkiye’de tanınması mahkemeden istenir (5490 sayılı Kanun m.27/A-3). Kararda çocuğun velayeti, çocuk için nafaka, kişisel ilişki düzeni, mal rejimi ya da tazminat yer alıyorsa da dava yolu gerekir, çünkü komisyon kararı bu hükümler bakımından sonuç doğurmaz.
Dava, tanımada hukuki yararı olan kişi tarafından yazılı bir dilekçeyle açılır (MÖHUK m.52). Dilekçede tarafların ad, soyad ve adresleri, kararı veren yabancı mahkeme, ilamın tarih ve numarası ile hükmün özeti yazılır. Tanıma kararın yalnız bir kısmı için isteniyorsa bu kısım da belirtilir.
Nüfus müdürlüğündeki başvurusu komisyonca reddedilen kişi, aynı kararın tanınması veya tenfizi için yetkili aile mahkemesine dava açabilir (Yönetmelik m.11). Komisyonun ret gerekçesi, mahkemede hangi şartın tartışılacağını da gösterir.
Yabancı Boşanma Kararının Tanınma Şartları Nelerdir?
Mahkeme tanıma ve tenfiz isteminde şu şartları arar:
- Karar, ait olduğu ülkenin hukukuna göre artık kesinleşmiş olmalıdır (m.50).
- Karar, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olmalıdır. Davalı itiraz ederse, dava konusu ya da taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmayan bir yetkiye de dayanmamalıdır.
- Hüküm, Türk kamu düzenini açıkça ihlal etmemelidir.
- Davalı, kararı veren mahkemeye usulüne uygun çağrılmış ve orada temsil edilmiş olmalıdır.
- Tenfizde ayrıca karşılıklılık aranır. İki devlet arasında anlaşma, karşı ülkede Türk kararlarının tenfizine imkan veren bir kanun ya da bu yönde yerleşik bir uygulama bulunmalıdır.
Tanımada karşılıklılık şartı uygulanmaz (MÖHUK m.58/1). Bu nedenle Türk kararlarını tenfiz etmeyen bir ülkeden gelen boşanma kararı da diğer şartlar varsa tanınabilir.
BilgiUsulüne uygun çağrılmama ve temsil edilmeme şartı, davalının itirazına bağlıdır. Kararın gıyabında verildiğini söyleyen eş bunu tanıma davasında ileri sürmelidir (MÖHUK m.54/ç).
Tanıma Tenfiz Davası Hangi Mahkemede Açılır?
MÖHUK genel kural olarak asliye mahkemesini görevli sayar (m.51/1). Aile hukukuna ilişkin yabancı kararlarda ise görev aile mahkemesine verilmiştir.[4] Aile mahkemesi bulunmayan bir ilçede dava, aile mahkemesi sıfatıyla görev yapan asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Yetki, tanıma kendisine karşı istenen eşin Türkiye’de yerleşim yerinin bulunduğu yere göre belirlenir, yerleşim yeri yoksa oturduğu yer esas alınır. Bu iki bağ da yoksa davacı Ankara, İstanbul ya da İzmir’deki mahkemeyi seçebilir (MÖHUK m.51/2).
Yargıtay’ın 2023 tarihli bir kararına konu dosyada, Almanya’da verilen boşanma kararı için İzmir’de aile mahkemesine başvurulmuştu. Davalı kadının yetki itirazı üzerine dosya, onun yerleşim yerindeki Uşak Aile Mahkemesine gönderilmiş ve tanıma kararı orada verilmiştir. Temyiz yalnız vekalet ücretine yöneldiğinden Yargıtay bu yönden onama kararı vermiş, istinaf edilmeyen nafaka ve velayet yönünden temyiz dilekçesini reddetmiştir.[5]
İzmir’deki aile mahkemeleri ve genel boşanma süreci için İzmir’de boşanma davası yazısına bakılabilir.
Tanıma Tenfiz Davasında Gerekli Belgeler
Dilekçeye eklenecek belgeler kanunda sayılmıştır (MÖHUK m.52 ve m.53):
- Yabancı mahkeme kararının o ülke makamlarınca usulen onanmış aslı ya da kararı veren mahkemece onanmış örneği,
- Kararın kesinleştiğini gösteren, usulen onanmış yazı veya belge,
- Bu iki belgenin onanmış Türkçe tercümeleri,
- Karşı taraf sayısı kadar dilekçe örneği.
Nüfus müdürlüğündeki idari başvuruda da kararın aslı ile Türkçe tercümesi istenir. Tercümenin noter veya dış temsilcilikçe onaylanması ya da ilgili ülkenin yetkili makamınca Apostil şerhi verilmesi kabul edilir (Yönetmelik m.7).
ÖnemliKararda kesinleşme şerhi yoksa, verildiği ülke kanunlarına göre kesinleştiğini gösteren ayrı bir belge alınmalıdır. Kesinleşme belgelenmeden ne tescil ne de tanıma yapılabilir.
Velayet ve Nafaka Hükümleri Türkiye’de Nasıl Geçerli Olur?
Nüfus müdürlüğünde yapılan tescil yalnız boşanma, butlan, iptal ve evliliğin varlığı yönünden sonuç doğurur. Yabancı kararda velayet, nafaka ya da mal rejimine ilişkin hüküm varsa, bunlar için MÖHUK uyarınca ayrıca tanıma veya tenfiz davası açılabilir (Yönetmelik m.9/5).
Mahkeme bu davada yabancı kararı yeniden yargılamaz. Yargıtay, tanıma ve tenfiz kararında yabancı ilamda yer almayan düzenlemelere yer verilmesini doğru bulmamıştır.
“Yabancı mahkemece verilen kararının tanıma ve tenfizi isteğine ilişkin davalarda, koşulların varlığı halinde kararın tanınmasına ve tenfizine karar verilmekle yetinilir.”
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2023/930, K.2023/2151, 04.05.2023 (düzeltilerek onama, oybirliği)
Bu dosyada Hollanda’da verilen kararın boşanma kısmı tanınmış, nafaka kısmı tenfiz edilmişti. Daire hükmü, kararın tanınması ve nafakaya ilişkin kısımlarının tenfizi biçiminde düzelterek onamıştır.[6]
Velayetin Türkiye’de yeniden düzenlenmesi ya da nafakanın değiştirilmesi ayrı bir davanın konusudur. Bu konular için velayet davası ve nafaka miktarı yazılarına bakılabilir.
Tanınan Boşanma Kararı Hangi Tarihten İtibaren Geçerlidir?
Yabancı kararın kesin hüküm etkisi, kararın kesinleştiği andan itibaren başlar (MÖHUK m.59). Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü de tanıma ya da tenfiz kararı kesinleştiğinde, yabancı kararın kesinleşme tarihini boşanma tarihi olarak kabul eder.
Bu tarih yeniden evlenmede önem taşır. Kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe evlenemez ve doğurmakla bu süre biter (TMK m.132).[7] Başlangıç yabancı kararın kesinleşme tarihi olduğundan, süre çoğu zaman tanıma davası bitmeden dolmuş olur.
Boşanan kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden alır, ancak evlenmeden önce dul idiyse hakimden bekarlık soyadını taşımaya izin isteyebilir (TMK m.173). Nüfus kaydındaki soyadı değişikliği, yabancı karar tescil edildikten ya da tanındıktan sonra işlenir.
Yabancı boşanmanın ardından mal rejiminin tasfiyesi gündeme gelirse mal paylaşımı davası yazısı yol gösterir.
Tanıma Tenfiz Davasında Yargılama Usulü ve Harç
Dilekçe ve duruşma günü karşı tarafa birlikte bildirilir, istem de basit yargılama usulü kurallarıyla incelenir (MÖHUK m.55). Karşı tarafın itirazları sınırlıdır. Tanıma şartlarının eksik olduğunu, kararın kısmen ya da tamamen yerine getirildiğini ya da icrasını engelleyen bir sebebin doğduğunu ileri sürebilir.
Mahkeme yabancı kararı bütünüyle ya da bir kısmıyla tanıyabilir, tenfiz edebilir veya istemi reddedebilir (m.56). Temyiz incelemesi genel hükümlere göre yapılır, temyize başvurulması da kararın icrasını durdurur (m.57).
NotYabancı ilamların tenfizi için açılan davalarda harç, yabancı ilamda hüküm altına alınan şeyin değerine ve niteliğine bakılarak (1) sayılı tarifeye göre belirlenir (492 sayılı Harçlar Kanunu m.4, 2026 yılı tarifesi, mevzuat.gov.tr metni, erişim 19.10.2026). Maktu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir, kalemler için boşanma davası masrafları yazısına bakılabilir.
Tanıma Tenfiz Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Yurt dışında alınan boşanma kararı Türkiye'de kendiliğinden geçerli olur mu?
Olmaz. Karar nüfus müdürlüğünde tescil edilmedikçe ya da mahkemece tanınmadıkça nüfus kaydında evlilik görünmeye devam eder.
Nüfus müdürlüğüne eşlerden biri tek başına başvurabilir mi?
Eşler birlikte ya da en çok doksan gün arayla ayrı ayrı başvurur. Diğer eş hayatta değilse ya da yabancı uyrukluysa, Türk eş yalnız başına da başvurabilir.
Tanıma tenfiz davası hangi mahkemede açılır?
Aile mahkemesinde açılır. Karşı eşin Türkiye’de yerleşim yeri ya da oturduğu yer mahkemesi yetkilidir, hiçbiri yoksa Ankara, İstanbul ya da İzmir’deki mahkeme seçilebilir.
Yabancı kararda velayet varsa nüfus tescili yeterli mi?
Yeterli değildir. İdari tescil yalnız boşanma yönünden sonuç doğurur, velayet ve nafaka hükümlerinin Türkiye’de geçerliliği mahkemeden ayrıca istenir.
Tanıma için karşılıklılık şartı aranır mı?
Tanımada aranmaz. Karşılıklılık yalnız tenfizde, yani kararın Türkiye’de icra edilmesi istendiğinde aranır.
Yurt dışında boşanan kadın Türkiye'de ne zaman yeniden evlenebilir?
Üç yüz günlük bekleme süresi, yabancı kararın kesinleşmesiyle işlemeye başlar. Doğurmakla ya da mahkemenin süreyi kaldırmasıyla bu engel ortadan kalkar.
Kaynaklar
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.50-59 (mevzuat.gov.tr metni, erişim 19.10.2026). ↩
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A (KHK-690 ile eklendi, 7077 sayılı Kanunla aynen kabul edildi, birinci fıkra 7226 sayılı Kanunla değişik). ↩
- Yabancı Ülke Adli veya İdari Makamlarınca Verilen Kararların Nüfus Kütüğüne Tescili Hakkında Yönetmelik m.5-11 (RG 07.02.2018, sayı 30325), RG 30.08.2020, sayı 31229 değişikliğiyle birlikte. ↩
- 4787 sayılı Kanun m.2 ve m.4/2 (mevzuat.gov.tr metni, erişim 19.10.2026). ↩
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2022/11547, K.2023/2144, 04.05.2023 (nafaka ve velayet yönünden temyiz dilekçesinin reddi, vekalet ücreti yönünden onama, oybirliği). ↩
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2023/930, K.2023/2151, 04.05.2023 (düzeltilerek onama, oybirliği). ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.132 ve m.173 (mevzuat.gov.tr metni, erişim 19.10.2026). ↩