İzmir’de oturan bir yatırımcının PBLK davasını kendi şehrinde açıp açamayacağı, davanın kime yöneltildiğine göre değişir. Tüketici mahkemesinde yatırımcının yerleşim yeri bir seçenektir. Banka ya da aracı kuruma açılan genel davada davalının yeri, şube ve ifa yeri belirleyicidir.
İçindekiler
Sermaye Piyasası Kurulunun işlemine karşı açılan idari davada ise kural bambaşkadır. PBLK, satış talimatı verilmiş ama gerçekleşmemiş fon payının blokeli görünmesini anlatır. Yazı, 29 Ekim 2026 itibarıyla PBLK davası için yetki kurallarını anlatır ve talep kalemlerine girmez.
PBLK Davasında Yetki Kuralı Neden Önce Belirlenir?
Görev, davaya hangi tür mahkemenin bakacağını söyler. Yetki ise aynı türden mahkemeler arasında hangi şehrin mahkemesinin bakacağını gösterir. İlki yanlışsa dava başka bir yargı koluna gider, ikincisi yanlışsa aynı kolda başka bir şehre.
7596 sayılı Kanun yatırımcı davaları için ayrı bir yetki kuralı koymadı. Kanundaki tek yetki hükmü, TMSF’nin sorumlulardan yaptığı tahsil ve takip işlemleriyle ilgili davalar için İstanbul idare mahkemelerini gösterir.[1] Yatırımcının bankaya ya da Kurula karşı açacağı dava bu hükmün konusu değildir, genel kurallar uygulanır.
NotBu yazı yetki kurallarını anlatır. Bir davanın hangi mahkemede açılması gerektiği, emir kayıtları ve sözleşme okunduktan sonra belirlenir.
Görevli Mahkeme Tüketici Mahkemesi mi, Asliye Ticaret Mahkemesi mi?
Tüketici işlemlerinden doğan uyuşmazlıklara tüketici mahkemeleri bakar. Ticari davalar ise Türk Ticaret Kanununa göre asliye ticaret mahkemesinde görülür. Aralarındaki ayrım, ilişkinin tüketici işlemi mi yoksa ticari nitelikte mi olduğuna bağlıdır.
Bu ayrımda yatırımcının sıfatı, yatırımın amacı ve bankayla kurulan sözleşmenin niteliği ölçü olur. Yatırımı meslek olarak yürüten ya da tacir sıfatıyla yapan kişinin durumu bireysel yatırımcıdan farklı değerlendirilir. Görev sorusu yetkiden önce çözülür, çünkü hangi mahkeme türü seçilirse yetki kuralları da ona göre okunur.
Bankaya veya Aracı Kuruma Açılan Davada İzmir Yetkili Olur mu?
Bu davada genel kural, davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Banka bir tüzel kişi olduğu için yerleşim yeri, kuruluş belgesinde başka bir hüküm yoksa işlerinin yönetildiği yerdir.[2] Yatırımcının oturduğu şehir bu kuralda tek başına bir bağlantı sayılmaz.
İzmir’i yetkili yapabilecek iki ek bağlantı vardır. Sözleşmeden doğan davalar sözleşmenin ifa edileceği yerde de açılabilir.
Bir şubenin işlemlerinden doğan davalar ise o şubenin bulunduğu yerde de açılır. Bu iki kuralı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 10 ve 14. maddelerde düzenler.
| Durum | Yetkili yer | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel kural | Davalının yerleşim yeri | HMK m.6 |
| Sözleşmeden doğan alacak | Sözleşmenin ifa yeri de | HMK m.10 |
| Şubenin işlemi | Şubenin bulunduğu yer de | HMK m.14 |
| Tüketici işlemi | Tüketicinin yerleşim yeri de | 6502 s. K. m.73/5 |
| Tacirlerin yetki şartı | Sözleşmede yazılı mahkeme | HMK m.17 |
Satış talimatı İzmir’deki bir şubeden verildiyse şube bağlantısı kurulabilir. Talimat internet ya da mobil kanaldan verildiyse şubeyle bağ ayrıca araştırılır. Hesap açılış sözleşmesindeki ifa yeri kaydı da bu bakımdan okunur.
İfa yeri için ayrı bir kural da var. Aksine anlaşma yoksa para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilir (TBK m.89). Talep ödenmeyen bir bedele ilişkinse ve sözleşme başka bir ifa yeri göstermiyorsa, İzmir’de oturan alacaklı için ifa yeri İzmir sayılabilir ve HMK m.10 yoluyla İzmir mahkemesi yetkili olabilir.
Hesap sözleşmesinde yazılı bir ifa yeri varsa o kayıt öne geçer.
Sözleşmede “şu şehrin mahkemeleri yetkilidir” yazması her zaman bağlayıcı olmaz. Yetki sözleşmesi, kanuna göre tacirler ya da kamu tüzel kişileri arasında yapılabilir. Bireysel yatırımcı tacir sayılmıyorsa, bu kayda dayanarak başka bir şehrin mahkemesi dayatılamayabilir.
Birden Fazla Davalı Varsa PBLK Davası Nerede Açılır?
Banka, aracı kurum ve başka bir kurum birlikte davalı gösterilebilir. Davalı birden fazlaysa dava, HMK m.7 uyarınca bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Davalılardan biri İzmir’de yerleşikse bu, davayı İzmir’e getiren bir yol olabilir.
UyarıDavalılardan biri sırf kendi yerleşim yeri dışına çekilmek için dava edilmişse, mahkeme onun itirazı üzerine onun hakkındaki davayı ayırır. Davalı sıfatı gerçek bir iddiaya dayanmalıdır.
Tüketici Mahkemesi Yatırımcıya İzmir Seçeneğini Nasıl Sağlar?
Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de açılabilir. Bu seçenek Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun‘un 73. maddesinin beşinci fıkrasında yer alır.[3]
Yatırımcının İzmir’de oturduğu ispatlanırsa dava İzmir yargı çevresindeki tüketici mahkemesinde açılabilir.
ÖnemliTüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Başvuru yapılmadan açılan dava usulden reddedilir.
Sermaye Piyasası Kuruluna Karşı Dava İzmir’de Açılabilir mi?
İdari yargıda yetki kamu düzenindendir. Kanunda yetkili mahkeme gösterilmemişse iptal davasına, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi bakar. Yatırımcının ikametgahı bu kuralda ölçü değildir.
Kurulun merkezi hangi şehirdir? Sermaye Piyasası Kanunu merkezi İstanbul olarak gösterir. Merkezin İstanbul’a taşınmasına ilişkin işlemler tamamlanıncaya kadar da Kurulun merkezi Ankara’dır.[4]
Hangisinin geçerli olduğu, dava konusu işlemi imzalayan birimin adresine bakılarak belirlenir.
Zarar tazmini için açılan tam yargı davasında sıralama farklıdır. Önce zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözmeye yetkili mahkeme, sonra eylemin yapıldığı yer, bunlar belirlenemiyorsa davacının ikametgahı sayılır.
Bu sırayı İdari Yargılama Usulü Kanunu‘nun 36. maddesi verir.[5]
İzmir’de oturmak bu sıranın son basamağıdır. Birinci ya da ikinci basamak uygulanabiliyorsa dava İzmir’e götürülemez. Süre tarafı için idari işlemlere karşı iptal davası açma süresi yazısı çerçeveyi verir.
İzmir’deki Üç Farklı Yatırımcı Profilinde PBLK Davası Yetkisi Nasıl Değişir?
Bireysel yatırımcı. İzmir’de oturan ve parasını şahsi birikimi olarak fona yatıran kişi, ilişki tüketici işlemi sayılırsa İzmir’deki tüketici mahkemesini seçebilir. Arabuluculuk başvurusu da yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki büroya, yani İzmir’e yapılır.
Şirket adına yatırım yapan kişi. Tacir sıfatıyla yapılan yatırımda tüketici hükümleri uygulanmayabilir. Dava asliye ticaret mahkemesinde görülür, yetki için davalının yeri, şube ve ifa yeri aranır.
Konusu para olan ticari davada, Türk Ticaret Kanunu m.5/A uyarınca arabulucuya başvuru dava şartıdır.
Hem bankaya hem Kurula karşı hak arayan kişi. İki ayrı dava, iki ayrı yetki kuralıdır. Bankaya karşı dava İzmir’de açılabilirken, Kurulun işlemine karşı iptal davası işlemi yapan merciin bulunduğu yerde açılır.
Dosyalar farklı şehirlerde yürüyebilir.
Yetkili Mahkeme Yanlış Seçilirse Ne Olur?
Adli yargıda yetki kesin değilse, yetkisizlik ancak davalının itirazıyla gündeme gelir. İtiraz cevap dilekçesinde ileri sürülür ve itiraz eden taraf yetkili mahkemeyi de bildirir. İtiraz gelmezse yetkisiz mahkeme davaya bakmaya devam edebilir.
Mahkeme yetkisizlik kararı verirse karar kesinleştikten sonra iki hafta içinde dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi istenir. Bu süre kaçırılırsa dava açılmamış sayılır.[6] Küçük bir yer yanlışlığı, tarihe bağlı hak kayıplarına dönüşebilir.
Arabuluculuk Başvurusu İzmir’de Hangi Büroya Yapılır?
Arabuluculuk dava şartı olduğunda başvuru, uyuşmazlığın konusuna göre yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır.[7] Yetkili mahkeme İzmir’deki bir mahkemeyse başvuru da İzmir’deki büroya gider. Yetki sorusu bu nedenle dilekçeden önce, arabuluculuk aşamasında çözülmüş olmalıdır.
Başvuru formunun nasıl doldurulduğu için arabuluculuk başvuru formu örneği sayfasına bakılabilir. İzmir’deki alacak uyuşmazlıklarında arabuluculuğun işleyişini İzmir’de işçi alacakları yazısı da gösterir.
İzmir’den Dava Açmadan Önce Yerleşim Yeri ve Şube Bilgisi Nasıl Hazırlanır?
Yerleşim yeri, bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir ve aynı anda birden fazla olamaz.[8] Adres kaydıyla gerçek oturma yeri ayrışıyorsa dava öncesinde bunu netleştirmek gerekir. Hazırlıkta şunlar toplanır:
- Güncel adres kaydı ve gerçek oturma yerini gösteren belgeler.
- Satış talimatının hangi kanaldan, hangi şubeden ve hangi saatte verildiğini gösteren kayıt.
- Hesap açılış sözleşmesindeki ifa yeri ve yetki kayıtları.
- Davalı kurumun ticaret sicilindeki merkez adresi ve ilgili şube adresi.
- İdari işlem dava konusu olacaksa işlemin tam metni, ilan tarihi ve imzalayan birim.
Her yetki kuralı ayrı bir mahkemeye işaret edebilir. Aynı olay hem bankaya hem Kurula karşı değerlendiriliyorsa iki ayrı dosya, iki ayrı yetkili yer çıkabilir. Benzer bir hazırlık sırasını İzmir’de miras davaları yazısında da görmek mümkündür.
Dilekçe örneklerine dilekçe örnekleri sayfasından ulaşılır.
Not: Bu yazı yetki ve görev kurallarını genel olarak özetler, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Hangi mahkemeye başvuracağınıza karar vermeden önce bir avukatla görüşmeniz gerekir.
İzmir’de PBLK Davası Yetkisi Hakkında Sık Sorulan Sorular
İzmir'de oturuyorsam PBLK davasını İzmir'de açabilir miyim?
Tüketici işlemi sayılan ilişkilerde tüketici mahkemesi yatırımcının yerleşim yerinde de açılabilir. Genel hukuk davasında bu kural yoktur, davalı kurumun yeri, şube ve ifa yeri aranır.
Banka şubesi İzmir'deyse dava İzmir'de açılır mı?
Davaya konu işlem o şubenin işlemiyse şubenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Talimat internet ya da mobil kanaldan verildiyse şubeyle bağlantı ayrıca incelenir.
SPK'ya karşı iptal davası İzmir idare mahkemesinde açılır mı?
Genel kuralda iptal davasına işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi bakar. Yatırımcının İzmir’de oturması iptal davasında yetki sağlamaz.
Sözleşmedeki yetki şartı bireysel yatırımcıyı bağlar mı?
Yetki sözleşmesi kanuna göre tacirler ya da kamu tüzel kişileri arasında yapılabilir. Bireysel yatırımcı tacir sayılmıyorsa bu kayıt tek başına başka bir şehrin mahkemesini dayatmaz.
Yanlış şehirde dava açılırsa ne olur?
Davalı yetki itirazı ileri sürmezse mahkeme davaya devam edebilir. Yetkisizlik kararı verilirse kesinleşmeden itibaren iki hafta içinde dosyanın gönderilmesi talep edilmezse dava açılmamış sayılır.
Birden fazla kuruma dava açılırsa hangi şehir yetkili olur?
Davalılardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde dava açılabilir. Davalı sıfatı sırf bu amaçla verilmişse mahkeme, ilgili davalının itirazı üzerine onun hakkındaki davayı ayırır.
Bu yazı hukuki görüş yerine geçer mi?
Geçmez. Yazı 29 Ekim 2026 itibarıyla yetki kurallarını genel çerçevede anlatır. Hangi mahkemenin yetkili olduğu, emir kayıtları ve sözleşme okunmadan söylenemez.
Kaynaklar