İzmir İl Göç İdaresi’nde İkamet İşlemleri: Randevu ve Başvuru

İzmir İl Göç İdaresi Müdürlüğü, İzmir’de yaşayan yabancıların ikamet izni başvurularını alır, değerlendirir ve sonuçlandırır. Başvuru önce internetten yapılır, ardından seçilen randevu gününde belgelerle müdürlüğe gidilir. Uzatma, adres değişikliği ve kart işlemleri de aynı birimin işidir.

İçindekiler

Temel kurallar 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) ve uygulama yönetmeliğinde yer alır ve bütün illerde aynıdır. İzmir’e özgü farklar ise il müdürlüğünün duyurularında görülür. Kapalı mahalle listesi ve aracı sitelere karşı uyarı bunların başında gelir.

İzmir İl Göç İdaresi Müdürlüğü Hangi İşlemlere Bakar?

Müdürlük, İzmir Valiliğine bağlı çalışır. Kendi tanıtım sayfasına göre il müdürlüğü, yabancılarla ilgili iş ve işlemleri 18.05.2015 tarihinde devralmıştır. Kanunun “valilik” dediği makama yapılan ikamet başvuruları İzmir’de bu müdürlük tarafından alınır.

Görev listesinde düzenli ve düzensiz göç, uluslararası koruma, geçici koruma ve insan ticaretiyle mücadele yer alır. İlde bulunan geri gönderme merkezlerinin işleyişine ilişkin görevler de müdürlüğe verilmiştir.^[1] Adres, telefon ve diğer resmi iletişim bilgileri İzmir İl Göç İdaresi Müdürlüğü iletişim sayfasında yayımlanır.

İkamet İzni Kimler için Zorunludur?

YUKK m.19/1 hükmü “Türkiye’de, vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla kalacak yabancıların ikamet izni almaları zorunludur.” şeklindedir. Yurt dışından alınan izin, altı ay içinde kullanılmaya başlanmazsa geçerliliğini kaybeder.

Bazı yabancılar bu yükümlülükten muaftır. Vize ya da vize muafiyeti süresince kalanlar, Vatansız Kişi Kimlik Belgesi sahipleri ve diplomatik görevliler bunlardandır (m.20). Geçerli çalışma izni de ikamet izni sayılır (m.27).

Kanuna göre ilk başvuru kural olarak yabancının ülkesindeki konsolosluğa yapılır (m.21). Türkiye içinden başvuru ise m.22’de sayılan hallerde mümkündür; öğrenci, uzun dönem ve insani izinler ile kalış amacı değişenlerin başvuruları bunlardandır.

Kanunun güncel metni mevzuat.gov.tr üzerindeki YUKK metninden okunabilir.

İkamet İzni Türleri ve Yasal Dayanakları

Kanun altı tür ikamet izni sayar (m.30). Başvuruda doğru türü seçmek önemlidir. Kalış amacı sona erer ya da değişirse yeni amaca uygun izin istenir (m.29).

İzin türü	Kimler için	Kanun maddesi
Kısa dönem	Turizm, taşınmaz, iş kurma, tedavi gibi amaçlar	m.31-33
Aile	Destekleyicinin yabancı eşi ve çocukları	m.34-37
Öğrenci	Yükseköğretim öğrencileri	m.38-41
Uzun dönem	Kesintisiz en az sekiz yıl kalanlar	m.42-45
İnsani	Kanunda sayılan özel durumlar	m.46-47
İnsan ticareti mağduru	Mağdur olduğu değerlendirilenler	m.48-49

Kısa dönem izin her seferinde en fazla iki yıllık sürelerle verilebilir (m.31/2). Aile ikamet izni ise her defasında üç yılı aşamaz ve destekleyicinin izin süresini geçemez (m.34/1).

İzmir’de İlk İkamet Başvurusu Nasıl Yapılır?

İzmir İl Göç İdaresi Müdürlüğünün 02.01.2020 tarihli duyurusu, başvuruların e-ikamet modülü üzerinden yapıldığını bildirir. Randevu sistemine e-ikamet.goc.gov.tr adresinden ulaşılır. Sitenin ana sayfasında ilk başvuru, uzatma, geçiş ve başvuru sonucu için ayrı seçenekler bulunur.

Göç İdaresi Başkanlığının ikamet sorular sayfasındaki bilgiye göre süreç şu sırayla ilerler:

1. Form internetten doldurulur ve randevu günü seçilir.
2. İkamet harcı ile kart bedeli randevu tarihinden önce ödenir.
3. Randevu gününde istenen belgelerle müdürlüğe gidilir.
4. Müdürlük başvuruyu değerlendirir.
5. Olumlu sonuçta kart, başvuruda yazılan adrese gönderilir.

Fotoğrafın son altı ay içinde çekilmiş, beyaz fonlu ve biyometrik olması istenir. Randevu gününe gidilmezse başvuru işleme alınmaz.^[2] Yasal kalış süresi devam ediyorsa yeni randevu alınabilir.

Eksik belge varsa yabancıya bildirilir. Belgeler otuz gün içinde tamamlanmazsa başvuru işlemden kaldırılır. Dosya tamamlandıktan sonra başvuru en geç doksan gün içinde sonuçlandırılır ve süre uzarsa yabancıya bilgi verilir (Yönetmelik m.22/1-2).

BilgiHarç ve kart bedelinin güncel tutarı e-İkamet sisteminde başvuru tamamlanınca hesaplanır. Tutarlar her yıl güncellenir, bu nedenle burada rakam verilmemiştir.

İkamet İzni Uzatma Başvurusu Ne Zaman Yapılır?

Uzatma için zaman aralığı kanunda yazılıdır. YUKK m.24/2’ye göre “Uzatma başvuruları, ikamet izni süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her koşulda ikamet izni süresi dolmadan önce valiliklere yapılır.” Kanun, başvurunun her durumda süre dolmadan yapılmasını şart koşar.

Başvuru yapan yabancıya harca tabi olmayan bir belge verilir. Bu belgeyle, izin süresi dolsa bile karar verilinceye kadar Türkiye’de kalınabilir. Uzatılan izin, önceki iznin bittiği tarihten başlar (m.24/3).

Uzatma başvurularında da randevuya gidilir. Başkanlığın açıklamasına göre 02.05.2019 tarihinden itibaren 81 ilde posta usulüne son verilmiş ve randevu sistemine geçilmiştir.

ÖnemliDeğerlendirme sürerken müracaat belgesi ve harç makbuzuyla yurt dışına çıkılabilir. Her çıkışta on beş gün içinde dönülürse girişte vize aranmaz. Bu süre aşılırsa vize genel hükümlerine göre işlem yapılır (Yönetmelik m.21/9-d).

İkamet Kartının Teslimi ve Kaybolan Kart

Onaylanan kart, başvuruda bildirilen adrese gönderilir. Kişi adreste bulunamazsa kart en yakın PTT şubesinde bekletilir. Şubeye geliş tarihini izleyen ayın son gününe kadar alınmayan kart, il göç idaresi müdürlüğüne iade edilir.

Kart yalnızca yabancının kendisine, veli veya vasisine ya da vekaletnamesi bulunan avukatına teslim edilir. Teslim sonrasında ikinci bir yükümlülük doğar. İzni ülke içinden alan yabancı, kartın kendisine teslim edildiği tarihten itibaren en geç yirmi iş günü içinde adres kayıt sistemine kaydını yaptırmalıdır (Yönetmelik m.22/12).

Kart kaybolur, çalınır, yıpranır ya da hatalı basılırsa yeniden düzenlenir (Yönetmelik m.23/4). Kayıp halinde önce karakolda kayıp tutanağı tutturulur. Tutanak, biyometrik fotoğraf ve adres kaydını gösteren belgeyle ikamet edilen ildeki müdürlüğe başvurulur.

İzmir İçinde Taşınma ve İl Değişikliği

Yönetmelik m.23/2 hükmüne göre “İkamet adresi, medeni hal, pasaportta isim veya soy isim değişikliği gibi durumlarda, valiliğe yirmi iş günü içinde bildirimde bulunulur.” İzmir sınırları içinde taşınan yabancıya yeni kart düzenlenmez. Mevcut kartla kalmaya devam edilir.

Başka bir ile taşınmak farklı sonuç doğurur. Yabancı, taşındığı ilde yeni ikamet izni almak için en geç yirmi iş günü içinde başvurur (m.23/3). İzin türü değişmiyorsa yeni kart düzenlenir, ancak harcı ödenmiş süre için yeniden harç alınmaz.^[3]

İzmir’de bazı mahalleler 2022’de yeni ikamet kaydına kapatıldı. İl müdürlüğünün 04.07.2022 tarihli duyurusuna göre bu mahalleler, yeni doğan ve çekirdek aile birleşimi dışında ikamet iznine ve ikamet ili değişikliğine kapatılmıştır.

Duyuruya ekli listede İzmir’den 27 mahalle bulunur. Bunların 19’u Konak’ta, 4’ü Bornova’da, 2’si Torbalı’da, birer tanesi de Buca ve Karabağlar’dadır.^[4]

UyarıBu liste 2022 tarihlidir ve zaman içinde değişebilir. Kira sözleşmesi imzalamadan önce adresin güncel listede olup olmadığı il müdürlüğünün duyurularından kontrol edilmelidir.

İkamet Başvurusunda Aracılar ve Harç Ödemesi

İzmir İl Göç İdaresi Müdürlüğünün aynı duyurusu yabancıları açıkça uyarır. Arama motorlarında reklamla üst sırada çıkan bazı siteler ikamet izni vermez ve kişisel verilere hukuka aykırı biçimde ulaşabilir. Müdürlük, aracı veya komisyoncu adıyla anılan kişilerle hizmet yürütülmediğini bildirir.^[5]

Duyuruya göre başvuru sırasında ya da sonrasında kişisel veya şirket hesabına para yatırma usulü yoktur. İkamet harcı, belge bedeli ve diğer alacaklar vergi dairelerince tahsil edilir. Başkanlığın açıklamasına göre ödeme, e-İkamet sistemi üzerinden kredi kartıyla, vergi dairesi veznelerinde ya da anlaşmalı bankalarda başvuru numarasıyla yapılır.

Başvuru kural olarak yabancı tarafından bizzat yapılır. Yasal temsilci veya vekaletnamesi bulunan avukat da başvurabilir. YUKK m.97’ye göre yabancı gerektiğinde valiliğe davet edilebilir.

İkamet Talebi Reddedilirse Hangi Yollar Var?

Ret, uzatmama ve iptal kararları yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Tebligatta itiraz haklarının nasıl kullanılacağı da yazılır. Karar verilirken Türkiye’deki aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durum ve çocuğun yüksek yararı gözetilir (YUKK m.25).^[6]

İzni uzatılmayan ya da talebi reddedilen yabancıya, Türkiye’de on güne kadar kalma imkanı veren belge verilir (Yönetmelik m.22/11). Uzatma başvurusu reddedilip on gün içinde çıkış yapmayanlar hakkında sınır dışı etme kararı alınır (YUKK m.54/1-j).

Sınır dışı etme kararına karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir (m.53/3). İdari gözetim ve İzmir’deki merkez için Harmandalı Geri Gönderme Merkezi yazısına bakılabilir.

Ret kararının kendisine karşı iptal davası açılabilir. YUKK bu dava için ayrı bir süre öngörmediğinden İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) m.7/1’deki altmış günlük genel süre, yazılı bildirimden itibaren işler. Yetkili mahkeme, işlemi yapan idarenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m.32/1).^[7]

Danıştay, kısa dönem ikamet izninin iptaline ilişkin bir davada, işlemi İstanbul il müdürlüğü yaptığı için Adana’nın değil İstanbul İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna karar vermiştir:

“iptali istenilen işlemi tesis eden İstanbul Valiliğinin bulunduğu yer idare mahkemesi olan İstanbul İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna varılmaktadır.”
Danıştay 10. Daire, E.2024/6796, K.2025/371, 03.02.2025 (yetkili yargı yerinin belirlenmesi, oybirliği, kesin)

Aynı kurala göre işlemi İzmir İl Göç İdaresi Müdürlüğü yapmışsa dava İzmir’deki idare mahkemesinde görülür. Kısa dönem ikamet davalarında savunma verilince ya da savunma süresi geçince dosya tamamlanmış sayılır ve duruşma mahkemenin takdirindedir (m.31/7).

Reddedilen yabancı altı ay içinde yeniden başvurursa yeni bir talep gerekçesi sunması istenir (Yönetmelik m.21/10).

Ödenmemiş kamu alacağı da ret sebebidir. Vize ihlalinden, önceki izinden ya da 6183 sayılı Kanuna göre takip edilen alacaklardan borcu olanların başvurusu reddedilir (Yönetmelik m.22/10). Böyle bir borç için tebliğ edilen ödeme emrine karşı yollar amme alacağı ödeme emrine itiraz yazısında anlatılır.

Aile ikamet izninde medeni halin değişmesi ayrıca önemlidir. Türk vatandaşıyla evli yabancı boşanırsa, en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmışsa kısa dönem izin alabilir. Aile içi şiddet mağduriyeti mahkeme kararıyla sabitse üç yıl şartı aranmaz (m.34/6).

Boşanma sürecinin kendisi İzmir’de boşanma davası yazısında, yurt dışında verilen boşanma kararının Türkiye’de geçerlilik kazanması ise tanıma ve tenfiz davası yazısında ele alınır.

İzmir İl Göç İdaresi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

1. İzmir İl Göç İdaresi Müdürlüğü, Hakkımızda ve Görevlerimiz sayfaları, izmir.goc.gov.tr, erişim 19.10.2026. ↩
2. Göç İdaresi Başkanlığı, İkamet Sıkça Sorulan Sorular sayfası, goc.gov.tr, erişim 19.10.2026. ↩
3. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.19, 21/10, 22 ve 23, mevzuat.gov.tr metni, erişim 19.10.2026. ↩
4. İzmir İl Göç İdaresi Müdürlüğü, Mahalle Kapatma Duyurusu ve ekli kapalı mahalleler listesi, 04.07.2022, izmir.goc.gov.tr, erişim 19.10.2026. ↩
5. İzmir İl Göç İdaresi Müdürlüğü, İkamet İzni Başvuruları Hakkında duyurusu, 02.01.2020, izmir.goc.gov.tr, erişim 19.10.2026. ↩
6. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.19, 20, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 29, 30, 31, 34, 53, 54 ve 97 (m.31/7 ve 53/3, 7533 sayılı Kanunla değişik), mevzuat.gov.tr metni, erişim 19.10.2026. ↩
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7/1 ve 32/1, mevzuat.gov.tr metni, erişim 19.10.2026. ↩