İdari Para Cezasına İtiraz: Süre, Yer ve Dilekçe

İdari para cezasına itiraz, kural olarak kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine verilen bir dilekçeyle yapılır. Bu süre kaçırılırsa ceza kesinleşir. Cezayı indirimli ödemek ise itiraz hakkını ortadan kaldırmaz.

İçindekiler

Kural, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.27’den gelir ve kanunda aksine hüküm bulunmayan bütün idari para cezalarına uygulanır. Vergi cezaları, Kişisel Verileri Koruma Kurulu cezaları ve imar mevzuatındaki bazı cezalar gibi istisnalarda ise yol idari yargıya çıkar. Aşağıda süre, yer, dilekçe, inceleme ve kanun yolu yürürlükteki metne göre sırasıyla anlatılıyor.

İdari Para Cezasına İtiraz Nereye Yapılır?

Kanun metni “sulh ceza mahkemesine başvurulabilir” der (m.27/1). Sulh ceza mahkemeleri 2014’te 6545 sayılı Kanunla kaldırılıp yerlerine sulh ceza hakimlikleri kurulduğu için başvuru bugün sulh ceza hakimliğine yapılır (5235 sayılı Kanun m.10). Anayasa Mahkemesinin incelediği dosyalarda da başvurular sulh ceza hakimliklerince karara bağlanmıştır.

Yer bakımından yetkide Ceza Muhakemesi Kanununun yetki kuralları uygulanır (m.22/4). Bu nedenle başvuru, kural olarak kabahatin işlendiği yerin sulh ceza hakimliğine yapılır. Yetkisiz bir hakimliğe verilen başvuru reddedilmez, dosya yetkili hakimliğe gönderilir (m.28/1-a).

Başvuruyu kişi bizzat, kanuni temsilcisi ya da avukatı yapabilir (m.27/3). İzmir’de ceza işlerine bakan adliye birimleri ve mülhakat adliyeleri İzmir’de ceza yargılaması yazısında anlatılır.

İdari Para Cezasına İtiraz Süresi: On Beş Gün Ne Zaman Başlar?

Süre, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden başlar ve en geç on beşinci günün sonunda biter (m.27/1). Tefhim, kararın ilgilinin yüzüne karşı verilmesidir. Bu durumda tutanakta kanun yolu, merci ve süre anlatılır ve kişiden tutanağı imzalaması istenir (m.26/2).

Tebliğ şekli	Sürenin başladığı an	Dayanak
Yüze karşı tutanak	Tutanağın düzenlendiği gün	5326 m.26/2, 27/1
Posta ile tebligat	Tebliğ tarihi	5326 m.26/1
Elektronik tebligat	Adrese ulaşmayı izleyen beşinci günün sonu	5326 m.26/4
Plakaya kesilen trafik cezası	Posta ile tebliğ tarihi, tebliğ edilemezse ilanı izleyen otuzuncu gün	2918 m.116

Tebligat metninde başvurulabilecek kanun yolunun, merciinin ve süresinin açıkça yazılması zorunludur (m.26/1). Mücbir sebeple süre kaçırılmışsa, sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren yedi gün içinde başvurulabilir. Bu başvuru kararın kesinleşmesini engellemez, ama hakimlik yerine getirmeyi durdurabilir (m.27/2).

UyarıOn beş günlük süre, 7499 sayılı Kanunla iki haftaya çıkarılan CMK itiraz süresiyle karıştırılmamalıdır. İlk başvuru için süre halen kanunda on beş gün olarak yazılıdır, iki haftalık süre yalnız hakimliğin kararına karşı yapılan itirazda geçerlidir.

İdari Para Cezasını Ödemek İtiraz Hakkını Ortadan Kaldırır mı?

Kaldırmaz. Kanunlarında ödeme süresi düzenlenmemiş idari para cezaları tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir ve bu süre içinde ödenirse cezadan yüzde 25 indirim yapılır. Aynı fıkra, ödeme yapılmasının kişinin bu karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemediğini açıkça söyler (m.17/6).

Notİndirim oranı ve ödemenin itiraz hakkını etkilemeyeceği kuralı, 7417 sayılı Kanunla değişik 5326 sayılı Kanun m.17/6’ya göredir (yürürlük 05.07.2022). Cezanın tutarı ise her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (m.17/7).^[1]

Bu kural pratikte şu anlama gelir. Kişi cezayı süresinde indirimli öder ve aynı zamanda on beş gün içinde itiraz eder. Başvuru kabul edilip karar kaldırılırsa ödenen tutarın dayanağı da ortadan kalkar.

Ekonomik durumu müsait olmayan kişi için, ilk taksit peşin ödenmek koşuluyla cezanın bir yıl içinde dört eşit taksitle ödenmesine karar verilebilir (m.17/3). Taksitler zamanında ödenmezse kalan kısmın tamamı tahsil edilir.

İdari Para Cezasına İtiraz Dilekçesinde Bulunması Gerekenler

Kanun bir şablon öngörmez, dilekçede bulunması gereken bilgileri sayar (m.27/4). Dilekçe iki nüsha olarak verilir ve başvuru harca tabi değildir (m.27/3, m.31/1). Aşağıdaki unsurlar eksiksiz yer almalıdır.

• Başvuranın kimlik ve adres bilgileri, varsa avukatının bilgileri,
• Kararı veren kurum, karar tarihi ve sayısı, tutanak numarası, tebliğ tarihi,
• Cezanın dayandığı kanun maddesi ve tutarı,
• Kararın neden hukuka aykırı olduğu (fiilin işlenmediği, yanlış kişiye kesildiği, yetkisiz makamın verdiği ya da tutanakta m.25’teki zorunlu bilgilerin eksik olduğu gibi),
• İtirazı destekleyen deliller (fotoğraf, kamera kaydı, fatura, tanık bilgisi veya bilirkişi incelemesi talebi),
• Süre geçmişse, mücbir sebebin ne olduğu ve belgesi,
• Talep olarak kararın kaldırılması, alt ve üst sınırı olan cezalarda indirilmesi, gerekiyorsa yerine getirmenin durdurulması.

Tutanağın içeriği itirazda sık kullanılan bir dayanaktır. Kanuna göre tutanakta kişinin kimliği, kabahat fiili, fiili ispata yarayacak deliller, karar tarihi ve kararı veren görevlinin kimliği açıkça yazılır, fiilin işlendiği yer ve zaman da gösterilir (m.25).

Sulh Ceza Hakimliği İtirazı Nasıl İnceler?

Hakimlik önce süre, yetki ve başvuru hakkı bakımından ön inceleme yapar. Bu aşamayı geçen başvurunun bir örneği kararı veren kuruma gönderilir ve kurum on beş gün içinde cevap verir, işlem dosyasının tamamını da ekler (m.28/1-3).

Hakimlik tarafları belli bir gün dinleyebilir. Tanık, bilirkişi ve keşif bakımından Ceza Muhakemesi Kanununun hükümleri uygulanır (m.28/4-5). Hazır bulunmamak yoklukta karar verilmesine engel değildir.

Son kararda hakimlik başvuruyu reddeder ya da idari yaptırım kararını kaldırır (m.28/8). Kanunda alt ve üst sınırı gösterilen cezalarda miktarı değiştirerek de başvuruyu kabul edebilir (m.28/9).

Kurum karar verilinceye kadar kararı geri alabilir, başvuran da başvurusundan vazgeçebilir ama aynı konuda yeniden başvuramaz (m.30). Bütün masraflar ve vekalet ücreti, başvurusu veya savunması reddedilen tarafa yüklenir (m.31/2).

Hakimlik Kararına Karşı İtiraz Süresi ve Kesinlik Sınırı

Sulh ceza hakimliğinin son kararına karşı Ceza Muhakemesi Kanununa göre itiraz edilebilir. Süre, kararın tebliğinden itibaren en geç iki haftadır (m.29/1). Bu süre 7499 sayılı Kanunla yedi günden iki haftaya çıkarıldı ve 01.06.2024’te yürürlüğe girdi.

İtiraz kararı veren hakimliğe verilen dilekçeyle yapılır ve dosya üzerinden incelenir (m.29/2). Merci, o yerde birden fazla hakimlik varsa numara olarak izleyen sulh ceza hakimliğidir (CMK m.268/3-a). CMK’daki itiraz usulünün işleyişi tutukluluğa itiraz yazısında ayrıntılı olarak yer alır.

Not5326 sayılı Kanun m.28/10’a göre on beş bin Türk lirası dahil idari para cezalarına karşı başvuru üzerine verilen kararlar kesindir. Sınır 7499 sayılı Kanunla üç bin liradan on beş bin liraya çıkarılmıştır (yürürlük 01.06.2024). Bu tutara kadar olan cezalarda hakimliğin kararına itiraz yolu kapalıdır.

Süre hesabındaki hata, mahkemeye erişim hakkını ihlal edebilir. Anayasa Mahkemesi, süresinde yapılan itirazı gerekçe göstermeden süre aşımıyla reddeden ve kararda başka bir kişiyi itiraz eden olarak gösteren sulh ceza hakimliği kararını inceledi.

“Bu durumda itiraz mercii tarafından yapılan değerlendirmenin kanuni bir dayanağının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.”
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, Mustafa Tunç Başvurusu, B. No: 2021/2544, 14.01.2025, § 21 (ihlal, oybirliği)

Mahkeme yeniden yargılama yapılmasına karar verdi. Dosyadaki itiraz süresi, değişiklikten önceki yedi günlük süreydi.^[2]

Hangi İdari Para Cezalarına İdare Mahkemesinde Dava Açılır?

Kabahatler Kanununun kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanır (m.3/1-a). Özel kanun başka bir yol gösteriyorsa itiraz sulh ceza hakimliğine değil o yola yapılır.

Ceza	Başvuru yolu	Dayanak
Kabahatler Kanunu kapsamındaki genel cezalar	Sulh ceza hakimliği, 15 gün	5326 m.27
Vergi cezaları	Vergi mahkemesi	213 sayılı VUK m.377
Kişisel Verileri Koruma Kurulu cezaları	İdare mahkemesi	6698 m.18/3
İdari yargıya giren kararla birlikte verilen ceza	İdari yargı, işlemle birlikte	5326 m.27/8

Kişisel Verileri Koruma Kurulunun cezalarına karşı idare mahkemesinde dava yolu 7499 sayılı Kanunla açıkça düzenlendi (6698 m.18/3). Vergi Usul Kanunu m.377 de kendilerine vergi cezası kesilenlerin vergi mahkemesinde dava açabileceğini söyler.^[3]

Son satırdaki kural uygulamada en çok imar ve ruhsat dosyalarında görülür. Aynı işlemle hem idari yargının görev alanına giren bir karar (yıkım, faaliyetten men gibi) hem para cezası verilmişse, cezaya ilişkin iddialar da işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargıda görülür (m.27/8).

Ruhsatsız işyerine aynı encümen kararıyla faaliyetten men ve para cezası verilen bir dosyada bölge idare mahkemesi para cezası kısmında da idari yargıyı görevli saydı. Bu ısrar kararı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca onandı, Danıştay İkinci Dairesi de 02.03.2023’te davacıların temyiz istemini reddederek kararı oybirliğiyle onadı.^[4]

İmar Kanunu m.42 uyarınca encümen kararıyla verilen cezalar da idare mahkemelerinde dava konusu edilmektedir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu bu cezalara ilişkin bölge idare mahkemesi kararları arasındaki aykırılığı 01.10.2025’te oy çokluğuyla giderdi.^[5]

İdari yargıda dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre yoksa idare mahkemesinde altmış, vergi mahkemesinde otuz gündür (2577 sayılı Kanun m.7). Sürenin başlangıcı iptal davası açma süresi yazısında anlatılır.

Trafik Cezasına İtiraz Kısaca

Karayolları Trafik Kanunu trafik idari para cezaları için ayrı bir itiraz yolu öngörmez. Bu nedenle Kabahatler Kanunu m.27 uygulanır ve itiraz on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine yapılır. Ödeme derhal yapılmazsa trafik cezası tutanağın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir (2918 m.115).

Sürücüsü tespit edilemeyen araçlarda tutanak plakaya göre düzenlenir ve trafik kaydındaki araç sahibine postayla tebliğ edilir. Postayla tebliğ edilemeyen tutanaklar ilgili tahsil dairesinde ilan edilir, ilanı izleyen otuzuncu gün tebligat yapılmış sayılır (2918 m.116). Araç başkası tarafından kullanılıyorsa bu durumun ve delilinin dilekçede gösterilmesi gerekir.

Suç Soruşturmasında Verilen İdari Para Cezası

Bazen fiil önce suç olarak soruşturulur, sonra kabahat olduğu anlaşılır. Cumhuriyet savcısı bu durumda idari yaptırım kararı verir (m.23/3). Mahkeme de kovuşturma konusu fiilin kabahat olduğunu görürse idari yaptırım kararı verir (m.24).

• Savcı kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla birlikte ceza vermişse ve bu karara itiraz edilirse, cezaya karşı başvuru da aynı itiraz merciinde incelenir (m.27/6).
• Mahkeme beraat kararıyla birlikte ceza vermişse, beraate karşı kanun yoluna gidildiğinde cezaya itiraz da o kanun yolu merciinde incelenir (m.27/7).
• Kararı mahkeme vermişse bu karara karşı yalnız itiraz yoluna gidilebilir (m.27/5).

Kabahatler Kanunu, suçlar için öngörülen önödeme ve uzlaştırma gibi kurumlara yer vermez. Kabahatte ödeme tarafındaki kolaylık m.17/6’daki indirimdir.

NotMadde metinleri 19.10.2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerindeki Kabahatler Kanunu sayfasından kontrol edilmiştir. Ceza veren kurumun kendi kanunu farklı bir yol öngörebileceği için tebligattaki kanun yolu bilgisi ayrıca okunmalıdır.

İdari Para Cezasına İtiraz Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

1. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.3, 17, 22, 26-31 (m.17/6 7417 ile, m.28/10 ve 29/1 7499 ile değişik), mevzuat.gov.tr metni, erişim 19.10.2026. ↩
2. Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, Mustafa Tunç Başvurusu, B. No: 2021/2544, 14.01.2025, RG 01.12.2025, sayı 33094 (mahkemeye erişim hakkı ihlali, oybirliği). ↩
3. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.18/3 (7499 ile eklendi) ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.377, mevzuat.gov.tr metinleri, erişim 19.10.2026. ↩
4. Danıştay 2. Daire, E.2022/3011, K.2023/948, 02.03.2023 (ruhsatsız işyerinde faaliyetten men ve para cezası; bölge idare mahkemesi kararının onanması, oybirliği). ↩
5. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E.2024/68, K.2025/61, 01.10.2025 (İmar Kanunu m.42/2-ç ilave para cezası, aykırılığın giderilmesi, oy çokluğu). ↩