Uzlaştırma dosyası nedir sorusunun kısa cevabı, kanunda sayılan bazı suçlarda, ceza davası açılmadan ya da dava sürerken şüpheli veya sanık ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmaya çalıştığı ayrı bir dosya olduğudur. Uzlaşma sağlanır ve kararlaştırılan edim yerine getirilirse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı, kovuşturmada düşme kararı verilir. Anlaşma olmazsa ceza dosyası kaldığı yerden yürür.
İçindekiler
Aşağıda kapsamdaki suçlar, 2024 ve 2025 değişikliklerinden sonra kapsam dışına çıkanlar, teklif ve müzakere süreleri, edimin sonuçları ve uzlaştırmacı ücreti Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.253-255 ile Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliğinin yürürlükteki metnine göre anlatılıyor.
Uzlaştırma Dosyası Nedir ve Kimler Arasında Yürür?
Savcılık, suçun uzlaştırmaya tabi olduğunu ve dava açmak için yeterli şüphe bulunduğunu görürse soruşturma dosyasını uzlaştırma bürosuna gönderir (CMK m.253/4). Büro bir uzlaştırmacı görevlendirir ve bu durum taraflara telefon, SMS veya başka elektronik araçlarla bildirilir (Yönetmelik m.12/3). Taraflara gelen mesajlarda geçen “uzlaştırma dosyası” ifadesi bu aşamayı anlatır.
Taraflar şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisidir. Mağdur bir kamu kurumuysa uzlaştırma yoluna gidilmez. Reşit olmayanlar için teklif kanuni temsilcilerine yapılır.
Her Cumhuriyet başsavcılığı bünyesinde bir uzlaştırma bürosu kurulur. Uzlaştırmacılar, Adalet Bakanlığının hazırladığı listelerden görevlendirilir ve 7531 sayılı Kanundan sonra hukuk fakültesi mezunu olmaları aranır (m.253/24). Ceza dosyasının genel akışı İzmir’de ceza yargılaması yazısında, bu yazı ise yalnız uzlaştırma aşamasında anlatılır.
Uzlaştırma Hangi Suçlarda Uygulanır?
Uzlaştırma dosyası nedir sorusunun ikinci yarısı, dosyanın hangi suçlarda açıldığıdır. CMK m.253/1 bunun için üç grup sayar. İlk grup soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlardır.
İkinci grupta, şikayete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ceza Kanunundan (TCK) tek tek sayılan suçlar yer alır.
| Suç | TCK maddesi | Not |
|---|---|---|
| Kasten yaralama | 86, 88 | 86/3 hariç |
| Taksirle yaralama | 89 | Trafik ve iş kazalarında sık görülür |
| Tehdit | 106/1 | Yalnız birinci fıkra |
| Konut dokunulmazlığının ihlali | 116 | Tamamı |
| İş ve çalışma hürriyetinin ihlali | 117/1, 119/1-c | Sayılan haller |
| Hırsızlık | 141 | Nitelikli hırsızlık sayılmamış |
| Güveni kötüye kullanma | 155 | Üçüncü fıkra hariç |
| Dolandırıcılık | 157 | Nitelikli dolandırıcılık sayılmamış |
| Suç eşyasının satın alınması | 165 | Tamamı |
| Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması | 234 | Tamamı |
| Ticari sır veya bankacılık sırrının açıklanması | 239 | Dördüncü fıkra hariç |
Üçüncü grup adli süreçteki çocuklara ilişkindir. Mağdur gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisiyse, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezası gerektiren suçlarda çocuklar için ayrıca uzlaştırma yoluna gidilir (m.253/1-c). Bentteki “suça sürüklenen” ifadesi 7593 sayılı Kanunla “adli süreçteki” olarak değiştirildi.[1]
Başka kanunlardaki suçlarda uzlaştırma ancak o kanunda açık hüküm varsa uygulanır (m.253/2). Uzlaştırmaya tabi olduğu dosyadan açıkça anlaşılan işte bu yol denenmeden iddianame düzenlenirse mahkeme iddianameyi iade eder (m.174/1-c).
Uzlaştırma Kapsamı Dışında Kalan Suçlar ve Son Değişiklikler
Şikayete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takipte (TCK m.123/A) ve hakarette (TCK m.125) uzlaştırma yoktur (m.253/3). Hakaret iki adımda kapsamdan çıktı. 7531 sayılı Kanun (RG 14.11.2024) önce m.125/2’deki halleri dışarıda bıraktı, 7571 sayılı Kanun (RG 25.12.2025) ise hakaret suçunun tamamını kapsamdan çıkardı.
Hakaret artık önödeme kapsamındadır. TCK m.75/6-a’ya göre, m.125/3-a bendi dışındaki hakaret halleri önödeme hükümlerine tabidir. 7571 öncesinde uzlaşma sağlanmış soruşturma ve kovuşturma dosyaları ise eski hükme göre sonuçlandırılır (CMK geçici m.8).
Uzlaştırmaya giren bir suç, kapsam dışındaki başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz. 7571 sayılı Kanun bu kurala bir ayrık getirdi. Önödemeye tabi suçla uzlaştırmaya tabi suç aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse, uzlaştırmaya tabi suç için uzlaşma yine denenir.
UyarıYargıtay 4. Ceza Dairesi, 7571 sayılı Kanundan önce verilmiş bir hakaret mahkumiyetini, önödeme değişikliğinin TCK m.2 ve m.7’deki lehe kanun kuralıyla yeniden değerlendirilmesi için bozdu. Eski tarihli bir hakaret dosyasında hangi usulün uygulanacağı bu nedenle dosyanın aşamasına göre ayrıca incelenmelidir.[2]
Uzlaştırma Süreci Nasıl İşler?
Uzlaştırma süreci kanunda sıraya bağlanmıştır ve her adımın süresi bellidir. Uygulamada dosya şu aşamalardan geçer.
- Savcılık dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir, büro uzlaştırmacı görevlendirir. Teklif, suç tarihinden itibaren bir ay geçmeden yapılamaz (Yönetmelik m.12/5).
- Uzlaştırmacı taraflara uzlaşmanın niteliğini ve kabul ya da reddin hukuki sonuçlarını anlatarak teklifte bulunur. Teklif açıklamalı tebligat veya istinabe yoluyla da yapılabilir.
- Teklif yapılan kişi yedi gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır (m.253/4).
- Kabul halinde müzakere yapılır. Müzakereler gizlidir, buradaki açıklamalar hiçbir davada delil olarak kullanılamaz (m.253/13 ve 20).
- Uzlaştırmacı rapor hazırlar, büro dosyayı ve raporu Cumhuriyet savcısına gönderir.
- Savcı, uzlaşmanın özgür iradeye dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu belirlerse raporu mühür ve imza altına alır (m.253/17).
Uzlaştırmacı, belgeler kendisine verildikten sonra en geç otuz gün içinde işlemleri bitirir. Büro bu süreyi her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatabilir (m.253/12). İlk teklif tarihinden raporun büroya verilmesine kadar dava zamanaşımı ve şikayet süresi işlemez (m.253/21).
BilgiTeklife cevap süresi 7531 sayılı Kanunla üç günden yedi güne çıkarıldı. Yönetmeliğin 30. maddesinde ise eski üç günlük ifade bugün de durmaktadır. Bu durumda kanundaki yedi günlük süre esas alınır.[3]
Müzakereler uzlaştırmacının bürosunda, adliyedeki odalarda ya da tarafların kabul ettiği güvenli bir yerde yapılabilir. Görüntülü ve sesli iletişimle müzakere de mümkündür (Yönetmelik m.31/4 ve 35).
Uzlaşma Teklifi Reddedilirse ya da Taraflara Ulaşılamazsa Ne Olur?
Taraflardan biri teklifi reddederse ya da müzakereye katılmaktan kaçınırsa uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır. Dosyadaki adreste bulunmama veya yurt dışında olma gibi nedenlerle taraflara ulaşılamazsa soruşturma uzlaştırma yapılmadan sonuçlandırılır (m.253/6). Uzlaştırma sonuçsuz kalırsa aynı işte yeniden uzlaştırmaya gidilemez (m.253/18).
Kapı yine de tamamen kapanmaz. Teklif reddedilmiş olsa bile taraflar, uzlaştıklarını gösteren bir belgeyle en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar savcılığa başvurabilir (m.253/16). Kovuşturma evresinde bu belge hüküm verilinceye kadar mahkemeye sunulabilir (Yönetmelik m.26/1).
Birden fazla mağdur varsa hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir (m.253/7). Birden fazla şüpheli varsa yalnız uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır (m.255). Teklifte bulunulmasının delil toplanmasına ve adli kontrol gibi koruma tedbirlerine engel olmadığı da kanunda açıkça yazılıdır (m.253/8).
Edim Nasıl Belirlenir ve Yerine Getirilmezse Ne Olur?
Uzlaştırma dosyası nedir sorusunun pratikteki karşılığı çoğu zaman edimdir, yani uzlaşma karşılığında şüphelinin üstlendiği yükümlülük. Yönetmelik m.33 örnekler sayar ve taraflar bunlardan birini ya da birkaçını seçebilir.
- Maddi veya manevi zararın tamamen ya da kısmen ödenmesi veya eski hale getirilmesi,
- Bir kamu kurumuna ya da kamu yararına çalışan bir kuruluşa bağış yapılması,
- Belirli bir hizmetin geçici süreyle yerine getirilmesi veya bir programa katılım,
- Mağdurdan özür dilenmesi.
Taraflar edimsiz olarak da uzlaşabilir (m.33/2). Edimin hukuka ve ahlaka uygun olması şarttır, aksi halde savcı raporu onaylamaz ve değişiklik isteyebilir.
| Durum | Soruşturmada | Kovuşturmada |
|---|---|---|
| Edim bir defada yerine getirildi | Kovuşturmaya yer olmadığı kararı | Davanın düşmesi |
| Edim taksitli, ileri tarihli veya sürekli | Kamu davasının açılmasının ertelenmesi | Durma kararı |
| Edim yerine getirilmedi | Kamu davası açılır | Yargılamaya devam edilir |
Erteleme ve durma süresince zamanaşımı işlemez. Edim yerine getirilmezse uzlaşma raporu, İcra ve İflas Kanunu m.38’deki ilam niteliğinde belgelerden sayılır ve mağdur doğrudan icra takibi yapabilir (m.253/19).
Uzlaşma sağlanırsa aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz ve açılmış dava feragat edilmiş sayılır. Anayasa Mahkemesi bu kuralın eski halini 26.07.2023 tarihli kararıyla (E.2023/43, K.2023/141) iptal etti. 7531 sayılı Kanun kuralı, uzlaşma anında tespit edilemeyen ve uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararları ayrık tutarak yeniden düzenledi.
Taksirle yaralama dosyalarında tedavi süreci uzlaşmadan sonra da sürebilir. Rapora, ödemenin hangi zararları karşıladığının açıkça yazılması ileride doğacak zararlar için dava hakkının korunmasında belirleyici olur. Bu konu iş kazası sonrası açılan ceza dosyalarında sık gündeme gelir.
Kovuşturma Aşamasında Uzlaştırma ve Mahkemenin Kararı
Dava açıldıktan sonra suçun uzlaştırma kapsamında olduğu anlaşılırsa mahkeme dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir (m.254/1). Bu durum, suçun hukuki niteliği duruşmada değiştiğinde ya da kanun değişikliğiyle suç kapsama girdiğinde ortaya çıkar. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2026’da verdiği kararda, uzlaştırmanın asıl olarak soruşturma evresinin işi olduğunu, ancak usul uygulanmadan dava açılmışsa ya da kapsam ilk kez duruşmada anlaşılmışsa sonucun değişmediğini belirtti.
“kovuşturma aşamasında da uzlaştırmanın mümkün olduğu kabul edilmelidir.”
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2024/42, K.2026/108, 18.02.2026 (itirazın reddi, oybirliği)
Aynı kararda Kurul, usulüne uygun teklif yapılan ve teklifi açıkça reddeden sanık bakımından uzlaştırmanın teklif aşamasında olumsuz sonuçlandığını kabul etti. Sanık hüküm verilinceye kadar aksine bir irade de açıklamamış, bu nedenle mahkumiyet hükmü yerinde bulunmuştu.[4]
7531 sayılı Kanundan önce taksitli edimlerde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı veriliyordu, bu tarihten sonra mahkeme durma kararı verir. Değişiklik tarihinde geri bırakma kararı verilmiş dosyalar eski hükme göre sonuçlandırılır (CMK geçici m.7/4). Geri bırakma kurumu ayrıca HAGB nedir yazısında anlatılır.
Uzlaştırmacı Ücreti Ne Kadar ve Kim Öder?
Uzlaştırmacıya Adalet Bakanlığının her yıl belirlediği tarifeye göre ücret ödenir. Uzlaşma gerçekleşirse ücret ve diğer uzlaştırma giderleri Devlet Hazinesince karşılanır (m.253/22). Uzlaşma gerçekleşmezse bu giderler hakkında yargılama giderlerine ilişkin genel hükümler uygulanır (Yönetmelik m.38/3).
2026 Yılı Uzlaştırmacı Asgari Ücret Tarifesi (RG 31.12.2025, sayı 33124) ücretleri sürecin hangi aşamada bittiğine göre belirler.
| Sonuç | Kişi sayısı | Ücret aralığı (2026) |
|---|---|---|
| Teklif aşamasında olumsuz | Tüm dosyalar | 1.158 – 1.738 TL |
| Uzlaşma sağlandı | 2-3 kişi | 3.486 – 4.664 TL |
| Uzlaşma sağlandı | 4-6 kişi | 4.664 – 5.822 TL |
| Müzakere olumsuz | 2-3 kişi | 1.738 – 2.317 TL |
| Müzakere olumsuz | 4-6 kişi | 2.317 – 2.906 TL |
NotTutarlar 2026 Yılı Uzlaştırmacı Asgari Ücret Tarifesi m.8’e göredir (RG 31.12.2025, sayı 33124). Yedi ve daha fazla kişili dosyalar için tarifede ayrı aralıklar vardır. Tarife her yıl yenilenir ve ücretin takdirinde raporun tamamlandığı tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır.[5]
Ücreti uzlaştırmacıya taraflar ödemez, ücret raporun ibrazından sonra Cumhuriyet savcısının sarf kararıyla ödenir (Yönetmelik m.37). Aramalarda sık geçen uzlaştırma portalı, UYAP ana sayfasında “Uzlaştırmacı Portal” adıyla yer alan ayrı bir sistemdir. Taraflara teklif ise kanuna göre doğrudan uzlaştırmacı tarafından, gerekirse tebligat veya istinabe yoluyla yapılır.
Uzlaştırma ile Önödeme Arasındaki Fark
Önödeme TCK m.75’te düzenlenir ve uzlaşma kapsamındaki suçlara uygulanmaz. Yalnız adli para cezasını gerektiren veya kanundaki hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşmayan suçlarda fail, savcılığın bildirdiği miktarı ve soruşturma giderlerini on gün içinde öderse kamu davası açılmaz.
| Konu | Uzlaştırma | Önödeme |
|---|---|---|
| Dayanak | CMK m.253-255 | TCK m.75 |
| Mağdurun rolü | Mağdurun kabulü şart | Mağdurun onayı aranmaz |
| Karşılık | Taraflarca belirlenen edim | Kanundaki hesaba göre para |
| Süre | Teklife yedi gün | Tebliğden on gün |
Önödeme miktarı, failin on gün içinde istemesi halinde birer ay arayla üç eşit taksitte ödenebilir. Taksit süresinde ödenmezse önödeme hükümsüz kalır ve soruşturma devam eder.[6] Uzlaşma teklifi koruma tedbirlerini kendiliğinden kaldırmadığı için, tutuklama kararına karşı başvuru yolu ayrıca tutukluluğa itiraz yazısında anlatılır.
NotMadde metinleri 19.10.2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerindeki Ceza Muhakemesi Kanunu sayfasından kontrol edilmiştir. Uzlaştırma kapsamı 2024 ile 2026 arasında üç kez değiştiği için dosyanın tarihine göre güncel metne bakılması gerekir.
Uzlaştırma Dosyası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Uzlaştırma dosyası nedir, ceza davası açıldı mı demektir?
Hayır. Soruşturma aşamasında gelen uzlaştırma yazısı, dava açılmadan önce tarafların anlaşmasının denendiğini gösterir. Uzlaşma sağlanır ve edim bir defada yerine getirilirse dava hiç açılmaz.
Uzlaşma teklifine kaç gün içinde cevap verilmeli?
Teklif yapılan kişi yedi gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır. Bu süre 7531 sayılı Kanunla üç günden yediye çıkarıldı.
Uzlaştırma süreci ne kadar sürer?
Uzlaştırmacı belgeleri aldıktan sonra otuz gün içinde işlemleri bitirir. Büro bu süreyi her seferinde en çok yirmi gün olmak üzere iki kez uzatabilir.
Hakaret suçunda uzlaştırma var mı?
Yoktur. 7571 sayılı Kanunla hakaret suçunun tamamı uzlaştırma dışına çıkarıldı ve m.125/3-a dışındaki haller önödeme kapsamına alındı. Kanun öncesinde uzlaşma sağlanmış dosyalar eski hükme göre sonuçlandırılır.
Uzlaştırmacıya ücret ödemek zorunda mıyım?
Uzlaştırmacıya doğrudan ödeme yapılmaz, ücret tarifeye göre Cumhuriyet savcısının sarf kararıyla ödenir. Uzlaşma sağlanırsa Hazine karşılar. Sağlanmazsa ücret yargılama gideri sayılır ve genel hükümlere göre ileride taraflardan birine yüklenebilir.
Uzlaşmaya rağmen tazminat davası açılabilir mi?
Kural olarak açılamaz. Uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar ise bu yasağın dışındadır.
Kaynaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.253, 254, 255 ve geçici m.7-8, m.253 son olarak 8/8/2026 tarihli ve 7593 sayılı Kanunla değişti (RG 18.08.2026), mevzuat.gov.tr metni, erişim 19.10.2026. ↩
- Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E.2023/8942, K.2026/740, 07.01.2026 (hakaret, bölge adliye mahkemesi kararının bozulması, oybirliği). ↩
- Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği m.17, 29-34 ve 36-38 (RG 05.08.2017, sayı 30145), mevzuat.gov.tr metni, erişim 19.10.2026. ↩
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2024/42, K.2026/108, 18.02.2026 (güveni kötüye kullanma, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının reddi, oybirliği). ↩
- Adalet Bakanlığı, 2026 Yılı Uzlaştırmacı Asgari Ücret Tarifesi m.4-8, RG 31.12.2025, sayı 33124. ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.75 (m.75/6-a-2, 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunla değişik), mevzuat.gov.tr metni, erişim 19.10.2026. ↩