Hakaret Suçu ve Cezası: Şikayet Süresi ve Önödeme

Hakaret suçu, bir kimseye onurunu, şerefini ve saygınlığını zedeleyecek somut bir fiil yüklemek ya da ona sövmekle oluşur. Türk Ceza Kanunu m.125’teki cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır ve mağdur, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikayet etmelidir. Aralık 2025’ten bu yana hakaret suçunda uzlaştırma uygulanmıyor, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hal dışında dosya önödeme usulüyle ilerliyor.

İçindekiler

Hakaret Suçunun Unsurları Nelerdir ve Hangi Sözler Suç Sayılır?

Hakaret suçu, kişiye onur kırıcı somut bir olay yüklemekle ya da ona sövmekle oluşur. Somut olay yüklemeye “kasadaki parayı cebine attı” demek örnek verilebilir. Sövme ise somut bir olaya dayanmadan doğrudan aşağılayıcı söz kullanmaktır ve gündelik dildeki küfür bu gruba girer.

Mağdurun yüzüne söylenmeyen sözler ancak en az üç kişiyle ihtilat edilerek, yani üç kişiyle paylaşılarak işlenirse cezalandırılır. Mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle yapılan hakaret ise yüze karşı söylenmiş gibi değerlendirilir (m.125/2). Doğrudan gönderilen mesaj, sesli not ve görüntülü arama bu fıkranın tipik örnekleridir.

İsim verilmemesi suçu ortadan kaldırmaz. Sözün kime yöneldiği konusunda duraksama yoksa mağdur belirlenmiş sayılır (m.126). Sosyal medyada adı anılmadan yazılan ama çevrenin kimi kastettiğini anladığı paylaşımlar bu yüzden şikayete konu olabilir.

Her sert söz de hakaret değildir. Yargıtay, onuru ve saygınlığı rencide etmeyen, yalnız kaba ve nezaket dışı kalan sözlerde suçun unsurlarının oluşmadığını kabul ediyor. Turgutlu’da görülüp istinaf incelemesini İzmir Bölge Adliye Mahkemesinin yaptığı bir dosyada ölçü şöyle konuldu.

“sözlerin açıkça, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövmek fiilini oluşturması gerekmektedir.”
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E.2023/16920, K.2026/706, 07.01.2026 (beraat hükmünün onanması, oybirliği)

Aynı kararda bir hareketin tahkir edici olup olmadığının zamana, yere ve duruma göre değişebileceği de belirtildi. Sözün tam metni ve söylendiği ortam bu nedenle dosyada eksiksiz yer almalıdır.

Hakaret Suçu Cezası ve Nitelikli Haller

Hakaret suçunun temel cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır ve hakim ikisinden birini seçer. Nitelikli hallerde alt sınır yükselir ya da ceza artırılır, tablo bunları şikayet şartıyla birlikte gösteriyor.^[1]

Hal	Madde	Ceza	Şikayet
Yüze karşı, iletiyle ya da üç kişiyle	m.125/1-2	3 ay ile 2 yıl arası hapis veya adli para cezası	Şikayete bağlı
Kamu görevlisine görevinden dolayı	m.125/3-a	Alt sınır 1 yıl	Şikayet aranmaz
İnanç ve düşünce nedeniyle ya da kutsal değerlerden bahisle	m.125/3-b, c	Alt sınır 1 yıl	Şikayete bağlı
Alenen işlenmesi	m.125/4	Ceza altıda bir artar	Temel hale göre
Ölmüş kişinin hatırasına	m.130/1	3 ay ile 2 yıl arası	Yakınları şikayet eder

Adli para cezası gün üzerinden hesaplanır. Hakim beş günden az ve yedi yüz otuz günden fazla olmamak üzere gün sayısını belirler, bir günün karşılığını da kişinin ekonomik durumuna göre en az yüz, en fazla beş yüz Türk lirası arasında takdir eder (TCK m.52/1-2). Hakaret suçunun cezasının kaç TL olacağı bu iki sayının çarpımıyla bulunur.

NotGünlük yüz ile beş yüz lira sınırı, 7499 sayılı Kanunla (RG 12.03.2024) değişen ve 01.06.2024’ten beri yürürlükte olan TCK m.52/2’ye göredir (kontrol 20.10.2026). Daha önceki fiillerde lehe olan eski sınırlar uygulanır.

Maddelerin yürürlükteki haline Türk Ceza Kanunu’nun resmi metninden ulaşılabilir. Hakaretle birlikte “seni yaşatmam” gibi bir söz de söylendiyse ayrıca tehdit suçu gündeme gelir. Fiziksel saldırı varsa kasten yaralama cezası ayrı hesaplanır.

Hakaret Suçunda Şikayet Süresi ve Şikayet Yeri

Hakaret suçunda şikayet süresi altı aydır ve mağdurun fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği gün başlar (m.73/1-2). 7531 sayılı Kanunla 2024 sonunda eklenen cümle bu süreye bir üst sınır koydu. Hakaret, nasıl öğrenilirse öğrenilsin, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıl geçtikten sonra şikayet edilemez.

Altı aylık süre kaçırılırsa savcılık soruşturma yapamaz. Birden fazla mağdur varsa birinin süreyi geçirmesi diğerlerinin hakkını düşürmez (m.73/3). Mağdur şikayet etmeden ölürse ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyu, eşi veya kardeşleri şikayette bulunabilir (m.131/2).

Şikayet süresi ile dava zamanaşımı ayrı kavramlardır. Süresinde yapılmış bir şikayette kamu davası zamanaşımı, hakaretin cezası beş yılı aşmadığı için sekiz yıldır (TCK m.66/1-e).

UyarıSüre, mesajın okunduğu ya da paylaşımın görüldüğü günden işlemeye başlayabilir. Hesabın kime ait olduğu sonradan öğrenildiyse, öğrenme tarihini gösteren yazışma veya tanık şikayet dilekçesinde ayrıca belirtilmelidir.

Hakaret suçu için Cumhuriyet başsavcılığına ya da polis ve jandarma gibi kolluk birimlerine şikayette bulunulur. Dilekçe valiliğe, kaymakamlığa ya da bir mahkemeye verilmişse bu makamlar onu yetkili başsavcılığa iletir. Şikayet yazılı olabileceği gibi tutanağa geçirilmek üzere sözlü de yapılabilir.^[2]

Dilekçede olayın tarihi, saati ve yeri, söylenen ya da yazılan sözün aynen kendisi, varsa tanıkların adı ve şüphelinin bilinen bilgileri yer almalıdır. Soyut ve genel nitelikteki bir şikayet için savcılık araştırma yapmadan “soruşturma yapılmasına yer olmadığına” karar verebilir (CMK m.158/6). Savcılıktan mahkemeye uzanan genel akış İzmir’de ceza yargılaması yazısında anlatılıyor.

6284 sayılı Kanun şiddeti tanımlarken sözlü ve psikolojik her türlü tutum ve davranışı da sayar.^[3] Aile içinde süren aşağılama ve sövmede ceza şikayetinin yanında uzaklaştırma kararı da istenebilir.

Hakaret Suçunda Mesaj, Ekran Görüntüsü ve Sosyal Medya Delili

Sözlü hakarette tanık, yazılı hakarette mesajın ya da paylaşımın kendisi temel delildir. Şikayetten önce şu adımlar delilin kaybolmasını önler.

• Ekran görüntüsünde gönderenin adı veya kullanıcı adı ile mesajın tarihi ve saati birlikte görünmeli.
• Sosyal medya paylaşımının bağlantı adresi not edilmeli ve paylaşım silinebileceği için görüntü hemen alınmalı.
• Mesajlar telefondan silinmemeli, çünkü ekran görüntüsüne itiraz edilirse asıl kayda başvurulabilir.
• Sözlü hakarette olayı duyan kişilerin adları şikayette bildirilmeli.

Gizli hesaplardan yapılan paylaşımlarda şikayet hesap adı ve bağlantı adresiyle yapılır, hesabın kime ait olduğunun araştırılması savcılıktan istenir. Mağdurun soruşturma evresinde delillerin toplanmasını isteme hakkı vardır (CMK m.234/1-a).

Ayrıca tazminat davası için hukuk mahkemesinden delil tespiti istenebilir. Delil hemen tespit edilmezse kaybolacak ya da ileri sürülmesi önemli ölçüde zorlaşacaksa hukuki yarar var sayılır.^[4]

Hakaret Suçunda Uzlaştırma Kalktı mı, Önödeme Nasıl İşler?

Hakaret suçunda uzlaştırma 7571 sayılı Kanunla bütünüyle kaldırıldı ve yerini önödeme aldı. Daha önce 7531 sayılı Kanun Kasım 2024’te yalnız iletiyle işlenen hakareti (m.125/2) uzlaştırmadan çıkarmıştı. 7571 sayılı Kanun ise CMK m.253/3’teki istisnayı bütün m.125’e genişletti.^[5]

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, güveni kötüye kullanma dosyasında kanun değişikliklerini sıralarken bu sonucu şöyle aktardı.

“daha önce uzlaştırma kapsamında bulunan ve TCK’nın 125. maddesinde düzenlenen hakaret suçunda uzlaştırma hükümlerinin uygulanmayacağı”
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2024/42, K.2026/108, 18.02.2026 (itirazın reddi, oybirliği)

Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hal (m.125/3-a) dışında, Cumhuriyet savcılığı şüpheliye önödeme miktarını tebliğ eder (TCK m.75/6-a-2). Şüpheli bu tutarı soruşturma giderleriyle birlikte on gün içinde öderse kamu davası açılmaz. Ödeme yapılmazsa soruşturma sürer ve iddianame düzenlenebilir.

Şüpheli yine on gün içinde isterse tutar birer ay arayla üç eşit taksitle ödenebilir. Taksit süresinde ödenmezse önödeme hükümsüz kalır. Aynı suç beş yıl içinde tekrar işlenirse fail hakkında önödeme yeniden uygulanmaz (m.75/6 son cümle).

ÖnemliÖnödeme mağdurun onayına bağlı değildir. Ödeme yapılınca savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verir ve mağdur bu karara itiraz edebilir (CMK m.173). Önödeme miktarını savcılık TCK m.75’e göre hesaplayıp tebliğ yazısında gösterir, mağdurun tazminat hakkı ise saklıdır (m.75/5).

Uzlaştırmaya tabi suçlar ve 25.12.2025’te uzlaşması sağlanmış dosyalardaki geçiş kuralı uzlaştırma dosyası yazısında ele alınıyor. Hakaretle birlikte aynı mağdura karşı uzlaştırmaya tabi bir suç, örneğin basit tehdit işlenmişse, 7571 ile eklenen cümle gereği o suç bakımından uzlaştırma yine uygulanır.

Hakaretle Suçlanan Kişinin Hakları ve Savunması

Hakaretle suçlanan kişinin ilk hakkı, ifadede kendisine yüklenen suçun anlatılmasıdır. Müdafi seçme ve ifadede onu yanında bulundurma hakkı ile açıklamada bulunmama hakkı da bildirilir, kişi lehine delillerin toplanmasını isteyebilir (CMK m.147/1). Ekran görüntüsünün eksik ya da bağlamından koparılmış olduğu düşünülüyorsa yazışmanın tamamı ifadede sunulabilir.

Kanun bazı durumlarda ceza verilmesini engeller ya da cezayı indirir.

• İsnat edilen ve suç oluşturan fiil ispatlanırsa ceza verilmez. İspat isteminin kabulü ise kamu yararına ya da şikayetçinin ispata razı olmasına bağlıdır (m.127).
• Mahkeme veya idari makam önündeki dilekçe ve savunmalarda, gerçek ve somut vakıalara dayanan, uyuşmazlıkla bağlantılı isnatlar cezalandırılmaz (m.128).
• Haksız bir fiile tepki olarak söylenen hakarette ceza üçte birine kadar indirilebilir ya da hiç verilmeyebilir (m.129/1).
• Kasten yaralamaya tepki olarak söylenen hakarette ceza verilmez (m.129/2).
• Karşılıklı hakarette taraflardan birine veya ikisine aynı indirim ya da cezasızlık uygulanabilir (m.129/3).

Haksız tahrikte hangi maddenin uygulanacağı da sonucu etkiler. Hakarete özgü m.129, genel tahrik hükmü olan m.29’un yerine geçer. Yargıtay, m.29’a göre indirim yapan bir yerel mahkeme kararını m.129’un “daha lehe düzenlemeler içeren” özel hüküm olduğu gerekçesiyle kanun yararına bozdu.^[6]

BilgiŞikayete bağlı hakarette mağdur, hüküm kesinleşinceye kadar şikayetinden vazgeçebilir ve vazgeçme davayı düşürür. Sanık vazgeçmeyi kabul etmezse bu sonuç doğmaz. Vazgeçerken şahsi haklarından da vazgeçtiğini açıkça söyleyen mağdur artık hukuk mahkemesinde dava açamaz (TCK m.73/4, 6 ve 7).

Hakaret Davasında Basit Yargılama, HAGB ve Seçenek Yaptırım

Hakaret davası, önödeme yapılmaz ve iddianame düzenlenirse asliye ceza mahkemesinde görülür. Üst sınırı iki yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda mahkeme basit yargılama usulüne karar verebilir (CMK m.251/1). Hakaret suçunun temel hali bu sınırın içinde kalır.

Bu usulde iddianame sanığa, mağdura ve şikayetçiye tebliğ edilir, beyanlarını iki hafta içinde yazılı bildirmeleri istenir. Mahkeme duruşma yapmadan karar verebilir ve mahkumiyette sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir. Karara itiraz edilirse dosyada duruşma açılır ve yargılama genel hükümlere göre sürer (m.252/2).

Mahkumiyette hakim önce hapis ile adli para cezası arasında seçim yapar. Hapis seçilmişse bu ceza sonradan adli para cezasına çevrilemez (TCK m.50/2). Diğer seçenek yaptırımlar ya da erteleme ise şartları varsa uygulanabilir.

Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelir. 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen CMK m.231’e göre denetim süresi beş yıldır ve bu sürede kasıtlı bir suç nedeniyle ikinci kez bu karar verilemez. Şartlardan biri mağdurun zararının giderilmesidir (m.231/6-c).

Önödeme üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı da, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı da bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtları yalnız Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme, bir soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak isteyebilir (TCK m.75/7, CMK m.231/13).

İzmir ve ilçelerindeki asliye ceza mahkemesi kararlarının istinaf incelemesini İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ceza daireleri yapar. Hapisten çevrilmemiş olmak şartıyla, hükümde belirlenen miktarı on beş bin Türk lirası ve altında kalan adli para cezası mahkumiyetlerine karşı ise istinaf yolu kapalıdır (CMK m.272/3-a, 7499 sayılı Kanunla 01.06.2024’ten beri geçerli sınır).

Hakaret Nedeniyle Manevi Tazminat Davası

Hakaret nedeniyle manevi tazminat, ceza dosyasından ayrı olarak hukuk mahkemesinde açılan bir davayla istenir. Kişilik hakkı zedelenen kişi manevi tazminat isteyebilir, hakim ayrıca saldırıyı kınayan bir karar verip yayımlanmasına da hükmedebilir.^[7]

Kişilik haklarının korunması için dava, davacının kendi yerleşim yerinde ya da davalının yerleşim yerinde açılabilir.^[8] İzmir’de oturan mağdur, karşı taraf başka şehirde yaşasa bile davayı İzmir’de açabilir.

Tazminat istemi, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yılda, her halde fiilden itibaren on yılda zamanaşımına uğrar, ceza kanunundaki zamanaşımı daha uzunsa o uygulanır (TBK m.72). Hukuk hakimi kusuru değerlendirirken ceza mahkemesinin beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74).

Hakaret Suçu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Hakaret suçunda şikayet, ceza ve önödeme konusunda en çok sorulan sorular kısa cevaplarıyla aşağıda.

Kaynaklar

1. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.50, 52, 66, 73, 75, 125, 126, 127, 128, 129, 130 ve 131 (m.52/2 ve 75/1-b, 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanunla değişik, m.73/2 son cümle, 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanunla eklendi, m.75/6-a-2, 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunla değişik), mevzuat.gov.tr metni, erişim 20.10.2026. ↩
2. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.147, 158, 173, 231, 234, 251, 252, 253 ve 272 (m.251/2 ve 252 7499 sayılı, m.231 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı, m.253/3 7571 sayılı Kanunla değişik), mevzuat.gov.tr metni, erişim 20.10.2026. ↩
3. 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun m.2/1-d. ↩
4. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.400/1-2. ↩
5. 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.16 ve 24, RG 25.12.2025, sayı 33118. ↩
6. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E.2026/3139, K.2026/7055, 15.04.2026 (Adalet Bakanlığı istemiyle kanun yararına bozma, oybirliği). ↩
7. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.58, 72 ve 74. ↩
8. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.24 ve 25. ↩