Fazla mesai ücreti ödenmeyen işçi, dava açmadan önce işverene noter aracılığıyla yazılı bir ihtarname gönderebilir. İhtarname alacağın talep edildiğini belgeler ve işvereni ödemeye çağırır. Aşağıda doldurulabilir bir ihtarname örneği ve fazla çalışmanın nasıl hesaplandığına dair kısa bir rehber bulunuyor.
Fazla Çalışma Ne Zaman Doğar?
Fazla çalışma, haftalık kırk beş saati aşan çalışmadır. Her fazla saat için ücret, normal saat ücretinin yüzde elli artırılmasıyla ödenir.[1] Haftalık sözleşme süresi kırk beşin altındaysa, sözleşme süresiyle kırk beş saat arasındaki çalışmalara fazla sürelerle çalışma denir ve yüzde yirmi beş zamlı ödenir.
Çalışma süresi hesaplanırken ara dinlenmeleri sayılmaz. Yedi buçuk saatten uzun işlerde bir saatlik ara dinlenme verilmesi gerekir.[2] Bu nedenle günlük giriş çıkış saatlerinden ara dinlenmesi düşülerek fiili çalışma bulunur.
Fazla Mesai ile İlgili Kurallar Tek Bakışta
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Haftalık normal süre | En çok 45 saat | İş Kanunu m.63 |
| Fazla çalışma zammı | Saat ücretinin %50 fazlası | İş Kanunu m.41 |
| Yıllık fazla çalışma sınırı | 270 saat | İş Kanunu m.41 |
| İşçi onayı | Fazla saatlerle çalışmak için gerekir | İş Kanunu m.41 |
| Serbest zaman seçeneği | Fazla çalıştığı her saat için 1 saat 30 dakika | İş Kanunu m.41 |
| Hafta tatili | Çalışılmayan hafta tatili günü için ücret tam ödenir | İş Kanunu m.46 |
| Ulusal bayram ve genel tatil | O günün ücreti, çalışılırsa ayrıca bir günlük ücret | İş Kanunu m.47 |
Fazla Mesai Alacağı İhtarnamesi
Alanları doldurun, dilekçe metni aşağıda kendiliğinden güncellenir. Bilgileriniz tarayıcınızda kalır, sunucuya gönderilmez.
Metin genel bilgi içindir. Kendi olayınızın ayrıntılarına göre uyarlamanız gerekir.
İhtarname Nasıl Çekilir?
İhtarname ve ihbarnamede istemde bulunan ile diğer tarafın ad, soyad ve açık adresleri, ihtar konusu, istemde bulunanın imzası ve noterin tebliğ şerhi yer alır. İhtarname ilgilisi tarafından yazılıp tebliğ için notere getirilebileceği gibi, notere de yazdırılabilir.[3] Noter metni işverene Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ eder. Tebliğ edilen nüshanın işçide kalan örneğini saklayın.
İşveren adresini kesin bilmiyorsanız ticaret sicil kaydından kontrol edin. Adresin yanlış olması tebliği geciktirir. İhtarname bir dava değildir ve arabuluculuk şartının yerine geçmez. Alacaklar için dava açılacaksa ayrıca arabuluculuk başvurusu yapılmalıdır.[4]
İhtarnamenin Hukuki Sonucu Nedir?
Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Ödeme günü belirlenmişse bu günün geçmesiyle de temerrüt gerçekleşir.[5] İhtarname bu yönüyle faiz başlangıcı bakımından yararlı olabilir. Ayrıca işverenin ödeme taahhüdü veya itirazı ilerideki davada delil olur.
Ücret alacaklarında zamanaşımı beş yıldır. İhtarname zamanaşımını kesen hallerden biri değildir. Zamanaşımını ikrar, dava veya icra takibi keser.[6] Süre yaklaşıyorsa arabuluculuk başvurusu ve dava için beklemeyin. Ücretin ödeme gününden itibaren yirmi gün ödenmemesi halinde işçi çalışmaktan kaçınma hakkını da kullanabilir. Gününde ödenmeyen ücretlere mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir.[7]
Fazla Mesai Alacağını İspatlamak
- Giriş çıkış kayıtları. Kart basma, parmak izi, kamera veya telefon kayıtları çalışma saatlerini gösterir.
- Yazışmalar. Mesai bitiminden sonra gelen iş mesajları, sevk talimatları ve vardiya listeleri delil olur.
- Bordrolar. Bordro ve banka kayıtları, ödenen tutarları gösterir. Tahakkuk etmemiş çalışma ayrıca ispat edilir.
- Tanıklar. Aynı işyerinde çalışan tanıklar fiili çalışma düzenini anlatabilir.
Fazla çalışma ücretini bulmak için hesaplama araçları sayfasındaki araçlardan yararlanabilirsiniz. Ücret hesabında yan hakların dahil olup olmadığı önemlidir. İşten ayrılış sonrası diğer alacaklar için kıdem ve ihbar tazminatı dava dilekçesi örneğine bakılabilir. Yıllık izin alacağı ile ilgili bilgi yıllık ücretli izin yazısındadır. Tüm belgeler dilekçe örnekleri sayfasında listelenir.
Maddelerin güncel metni için 4857 sayılı İş Kanunu resmi mevzuat sitesinden kontrol edilmelidir.
Fazla Mesai İhtarnamesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
İhtarname çekmek zorunlu mu?
Hayır. Dava veya arabuluculuk için ihtarname şart değildir. Alacağı yazılı olarak talep ettiğinizi belgelemek ve işvereni temerrüde düşürmek için tercih edilir.
Fazla mesai ücretini işyerinde çalışırken isteyebilir miyim?
Evet. İş ilişkisi devam ederken de ücret alacağı istenebilir. Ancak zamanaşımı beş yıldır. Kıdem ve ihbar tazminatı ise fesihle doğar.
Fazla mesai yapmayı kabul ettiğim için hak kaybeder miyim?
Hayır. Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayı aranır, fakat onay verilmesi ücret hakkını ortadan kaldırmaz. Çalışılan her fazla saat için zamlı ücret ödenmelidir.
Fazla mesai yerine izin kullandırılabilir mi?
İşçi isterse zamlı ücret yerine serbest zaman kullanabilir. Fazla çalıştığı her saat için bir saat otuz dakika izin hakkı doğar. Bu izin altı ay içinde, ücret kesintisi olmadan kullanılır.
İhtarnameyi kendim yazabilir miyim?
Evet. Noterlik Kanunu ihtarnamenin ilgilisi tarafından yazılıp tebliğ için notere getirilmesine izin verir. Notere yazdırmak da mümkündür. Noterin tebliğ şerhi ve imzası belgeye resmi nitelik kazandırır.
Kaynaklar