Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla mesaidir ve zamlı ücretle ödenir. Aylık brüt ücretinizi ve toplam fazla çalışma saatinizi yazın; araç saat ücretini, zamlı karşılığı ve ödendiği aya göre net tutarı gösterir.
Dayanak: 4857 s. İş Kanunu m.41. Sonuç bilgilendirme amaçlıdır; dosyanızın ayrıntıları tutarı değiştirebilir. Girdiğiniz bilgiler tarayıcınızda işlenir, sunucuya gönderilmez.
Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır. Her saat için normal saat ücreti yüzde elli artırılarak ödenir.[1]
Sözleşmeyle haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse, sözleşme süresi ile 45 saat arasındaki çalışma fazla sürelerle çalışmadır. Bu saatlerde artış yüzde yirmi beştir.[1] Araçta çalışma türünü seçerek hangisinin uygulanacağını belirleyin.
- Saat ücreti, aylık brüt ücretin 225’e bölünmesiyle bulunur (haftada 45 saat esasına göre; bölen, günde 7,5 saatlik, 30 günlük ayın karşılığıdır).
- Saat ücreti zam oranıyla artırılır.
- Zamlı saat ücreti toplam fazla çalışma saatiyle çarpılır.
- Tutar ödendiği ayın bordrosuna eklenmiş gibi SGK ve işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi düşülür.
Haftalık çalışma süresi 45 saatten az olan sözleşmelerde aylık çalışma saati ve dolayısıyla bölen 225’ten farklı olabilir; araç her durumda 225 ile hesaplar, sonucu sözleşmenize göre kontrol edin.
Fazla çalışma için işçinin onayı gerekir ve toplamı yılda 270 saati aşamaz. İşçi isterse zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında 1 saat 30 dakika serbest zaman kullanabilir.[1]
Örnek Hesaplar
Üç durum da kurgusaldır. Gelir vergisi, ödeme ayına kadar biriken vergi matrahına göre değişir.
| Durum | Saat ücreti | Zamlı saat ücreti | Brüt tutar | SGK ve işsizlik primi | Gelir vergisi | Damga vergisi | Net tutar |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A: Eylül 2026, brüt ücret 45.000 TL, 20 saat, %50 | 200,00 TL | 300,00 TL | 6.000,00 TL | 900,00 TL | 1.020,00 TL | 45,54 TL | 4.034,46 TL |
| B: Mart 2026, brüt ücret 33.030 TL, 30 saat, %50 | 146,80 TL | 220,20 TL | 6.606,00 TL | 990,90 TL | 842,26 TL | 50,14 TL | 4.722,70 TL |
| C: Mayıs 2026, brüt ücret 36.000 TL, 12 saat, %25 | 160,00 TL | 200,00 TL | 2.400,00 TL | 360,00 TL | 306,00 TL | 18,22 TL | 1.715,78 TL |
A durumunda 45.000 ÷ 225 = 200 TL saat ücreti bulunur. Yüzde 50 zamla 300 TL olur; 20 saatle çarpılınca 6.000 TL brüt tutara ulaşılır.
İspat ve Sık Yapılan Hatalar
Fazla çalışmanın yapıldığı giriş-çıkış kayıtları, puantaj ve tanık beyanıyla ispatlanır. Uyuşmazlıkta mahkeme çoğunlukla bilirkişi raporu ister; araçtaki sonuç yalnız fikir verir.
- Brüt ücret yerine net maaşı yazmak saat ücretini düşük gösterir.
- Haftalık 45 saati aşmayan çalışmayı fazla mesai saymak.
- Yıllık 270 saat sınırını aşan saatleri tek başına talep edilebilir saymak. Aşan kısım için dosyaya özel değerlendirme gerekir.
- Ulusal bayram ve genel tatilde çalışmayı fazla mesaiyle karıştırmak. Tatil ücreti ayrı bir alacaktır.
Ödenmeyen fazla mesai için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.[2] Girdiğiniz bilgiler tarayıcınızda işlenir, sunucuya gönderilmez. Brüt ücretten net maaşı görmek için brütten nete maaş hesaplama sayfasını kullanabilirsiniz.
Yasal Dayanak
Fazla çalışma, fazla sürelerle çalışma ve serbest zaman 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesinde düzenlenir. Kesintiler 5510 sayılı Kanun ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu esas alınarak hesaplanır.
Fazla Mesai Hesaplama Hakkında Sık Sorulan Sorular
Haftada kaç saat çalışınca fazla mesai başlar?
Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla mesaidir. Sözleşmede haftalık süre 45 saatten kısa yazılmışsa aradaki saatler fazla sürelerle çalışma sayılır.
Fazla mesai zammı yüzde kaçtır?
Fazla çalışmada yüzde 50, fazla sürelerle çalışmada yüzde 25 artırımla saat ücreti ödenir.
Yılda en fazla kaç saat fazla mesai yapılabilir?
Toplam fazla çalışma süresi bir yılda 270 saati aşamaz. Fazla çalışma için işçinin onayı da gerekir.
Zamlı ücret yerine serbest zaman alınabilir mi?
İşçi isterse fazla çalıştığı her saat için 1 saat 30 dakika serbest zaman kullanabilir. Bu zaman altı ay içinde, ücret kesintisi olmadan kullanılır.
Araçtaki net tutar bordroyla neden farklı olabilir?
Gelir vergisi matrahı yıl içinde biriktiği için vergi dilimi aydan aya değişir. Araç, yıl boyunca aynı brüt ücret alındığı varsayımıyla hesaplar.
Kaynaklar